Integrowana produkcja gruszek

Masowe stosowanie chemicznych środków ochrony roślin i nawozów mineralnych jest jedną z przyczyn degradacji środowiska. Istnieje duże niebezpieczeństwo wyniszczenia organizmów pożytecznych, pojawienia się szkodników wtórnych i rozwoju ras odpornych patogenów na stosowane środki chemiczne. Stosowani chemicznych środków ochrony roślin nie jest też obojętne dla ludzi i przyczynia się do wzrostu zachorowalności na choroby nowotworowe i uczuleniowe. Dlatego też zaczęto poszukiwać sposobów ograniczenia negatywnych skutków nadmiernej i nieracjonalnej chemizacji w produkcji rolniczej. Jednym z takich sposobów jest Integrowana Produkcja (IP), mająca na celu ograniczenie stosowania chemicznych środków ochrony roślin

i nawozów sztucznych. Wykorzystuje ona alternatywne metody ochrony roślin, takie jak biologiczna, fizyczna, agrotechniczna itp.

W integrowanej produkcji gruszek dopuszczalne jest stosowanie selektywnych lub częściowo selektywnych środków ochrony roślin. Chemiczne zwalczanie szkodników należy stosować tylko wtedy, gdy ich liczebność przekroczy próg szkodliwości. Konieczne jest więc systematyczne prowadzenie lustracji sadów gruszowych pod kątem występowania agrofagów. Gruszki pochodzące z sadów
w których stosuje się integrowaną produkcję są kontrolowane na obecność substancji szkodliwych
np. na pozostałości środków ochrony roślin. Od 2004 roku jednostką koordynującą i kontrolującą system IP jest Państwowa Inspekcja Ochrony Roślin i Nasiennictwa (PIORiN).

Początków, które doprowadziły do powstania integrowanej produkcji należy dopatrywać się  jednak daleko wstecz. W Polsce IP została wprowadzona na początku lat dziewięćdziesiątych przy dużym wkładzie prof. Edmunda Niemczyka z Instytutu Sadownictwa i Kwiaciarstwa w Skierniewicach.
Na początku IP obejmowała tylko sady jabłoniowe, a dopiero w następnych latach opracowano wytyczne i zaczęto ją stosować w sadach gruszowych(1997 r). IP była jednak mało sformalizowana
i budowana przez samych producentów przy pomocy pracowników ISiK i ODR. Sytuacja ta zmieniła się właśnie w 2004 roku, kiedy to PIORiN rozpoczęła nadzorowanie systemu Integrowanej Produkcji. Zostały opracowane Metodyki Integrowanej Produkcji dla poszczególnych gatunków roślin
(m.in grusz), którymi sadownik powinien się kierować przystępując do systemu Integrowanej Produkcji. Podstawę prawną IP jest: Ustawa o ochronie rośli z dnia 18 grudnia 2003 r. (Dz. U. 2004 r. Nr 11, poz. 94 z póź. zm.) oraz rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lipca,
2004 r. w sprawie integrowanej produkcji (Dz. U. 2004 r. Nr 178, poz. 1834 z późniejszymi zmianami).

Wybierając stanowisko pod założenie sadu gruszowego należy pamiętać, że grusze wymagają gleb głębokich, zasobnych w wodę. Preferowane odmiany do IP w przypadku grusz to Faworytka, Konferencja i Lukasówka. Grusze wytwarzają mało nektaru w kwiatach toteż pszczoły odwiedzają kwiaty tych drzew niechętnie. Zapylanie można poprawić poprzez hodowlę w sadzie pszczoły murarki. W integrowanej produkcji nawożenie i wapnowanie przeprowadza się na podstawie analizy gleby i liści.

Decydując się na integrowaną produkcję grusz należy pamiętać, że mamy do dyspozycji ograniczoną gamę środków ochrony roślin. Wykaz dopuszczonych do stosowania środków możemy znaleźć
w Metodyce Integrowanej Produkcji Grusz. Występująca naturalnie w sadach gruszowych fauna odgrywa istotną rolę w niszczeniu wielu gatunków szkodników, dlatego też konieczne jest ograniczenie
do minimum zabiegów insektycydami i akarycydami oraz stosowanie preparatów selektywnych
dla fauny pożytecznych. Przekroczenie dopuszczalnego poziomu pozostałości środków ochrony roślin
w owocach lub stosowanie niedopuszczonych w integrowanej produkcji dyskwalifikuje producenta owoców. Przy Integrowanej Produkcji nie wolno jest stosować także regulatorów wzrostu.

Integrowana produkcja grusz jest alternatywą dla produkcji konwencjonalnej, pozwala
na uzyskanie plonów wysokiej, jakości przy jednoczesnym ograniczeniu stosowania chemicznych środków ochrony roślin i racjonalnym nawożeniu. Coraz bardziej zwiększające się wymagania konsumentów spowodowały, że trafiające na rynek produkty muszą spełniać określone kryteria. Potwierdzeniem ich spełnienia są różnego rodzaju certyfikaty takie właśnie jak certyfikat IP.

Zygmunt Wiśniewski

MODR w Warszawie

PZD Grójec