System urzędowej rejestracji przedsiębiorców

Ideą przewodnią systemu jest możliwość swobodnego przemieszczania materiału roślinnego w obrębie Wspólnego Rynku bez zakazów, ograniczeń i formalności związanych z graniczną kontrola fitosanitarną, przy zachowaniu właściwego poziomu bezpieczeństwa fitosanitarnego. Dla zapewnienia tego bezpieczeństwa, urzędowy nadzór w zakresie zdrowotności roślin jest ukierunkowany przede wszystkim na materiał rozmnożeniowy, który stwarza najwyższe zagrożenie przenoszenia i rozprzestrzenienia organizmów kwarantannowych, z uwzględnieniem gatunków roślin uprawnych, będących roślinami żywicielskim dla takich organizmów. Jednocześnie kontrole zdrowotności towarów pochodzenia roślinnego prowadzone są bezpośrednio w miejscu ich produkcji, a ich producent jest imiennie odpowiedzialny za zdrowotność i jakość wyprodukowanego materiału.
Podstawowym elementem systemu kontroli zdrowotności roślin jest obowiązek rejestracji producentów, dystrybutorów (hurtowników, handlowców itp.) oraz importerów następujących grup roślin, produktów roślinnych:

• materiał rozmnożeniowy ( nasiona, sadzonki, podkładki, wstawki, zrazy, siewki i rośliny przeznaczone do sadzenia, cebule, bulwy, kłącza itp.);
• ziemniaki sadzeniaki oraz towarowe (konsumpcyjne i przemysłowe);
• owoce cytrusowe i inne owoce, importowane z krajów nieeuropejskich;
  
  
• drewno i oddzielona kora określonych gatunków drzew liściastych i iglastych

Zadanie prowadzenia rejestru przedsiębiorców zostało, na mocy ustawy o ochronie roślin z dnia 18 grudnia 2003 r.(Dz. U. z 2004 r. Nr 11, poz. 94) powierzone Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa.

System nakłada na zarejestrowanych przedsiębiorców określone obowiązki, do których należy:

• podejmowanie działań zapobiegających rozprzestrzenianiu się organizmów szkodliwych oraz prowadzenie obserwacji ich występowania w sposób uzgodniony z wojewódzkim inspektorem;
• prowadzenie ewidencji w zakresie rodzaju i wielkości produkcji, pochodzenia materiału wyjściowego do produkcji; ilości, rodzaju i pochodzenia materiału wprowadzanego do obrotu; przechowywanie dokumentów związanych z prowadzoną działalnością, w szczególności dotyczących zakupu i sprzedaży materiału roślinnego (min. 1 rok);
• współpraca z wojewódzkim inspektorem Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa, osobista lub poprzez wyznaczoną osobę, w zakresie prowadzonej działalności i ochrony roślin (np. informowanie o zmianach danych podlegających wpisowi lub zmianach zakresu produkcji);
• umożliwianie inspektorom ochrony roślin i nasiennictwa prowadzania czynności kontrolnych, w tym pobieranie prób do badań, oraz udostępnianie danych i dokumentów związanych z prowadzoną działalnością;
• sporządzanie i aktualizowanie planu rozmieszczenia poszczególnych upraw, miejsc składowania i przechowywania roślin, produktów roślinnych i przedmiotów.

Zarejestrowani producenci, dystrybutorzy i importerzy określonych materiałów roślinnych objęci są nadzorem fitosanitarnym, który obejmuje kontrole zdrowotności upraw (w trakcie uprawy i przechowywania), a których częstotliwość zależy od rodzaju materiału roślinnego, oraz sprawdzenie prawidłowości prowadzonej dokumentacji (min. raz w roku).

PROCEDURA REJESTRACJI

Wpis do rejestru jest dokonywany na podstawie wniosku złożonego przez przedsiębiorcę do Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa, właściwego ze względu na siedzibę lub miejsce zamieszkania przedsiębiorcy.
Wniosek o wpisanie do rejestru producentów oraz załączniki do wniosku podlegają opłacie skarbowej, zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami (wniosek - 5 zł, załącznik - 0,50 zł).
Każdy zarejestrowany przedsiębiorca po wpisaniu do „rejestru przedsiębiorców" otrzymuje indywidualny numer rejestracyjny, który umożliwi identyfikację pochodzącej od niego produkcji.

Indywidualny numer rejestracyjny przedsiębiorcy składa się z następujących elementów:

• kod województwa (2 znaki), zgodny z przepisami o statystyce publicznej*;
• kod powiatu (2 znaki), zgodny z przepisami o statystyce publicznej*;
• kolejny numer w rejestrze przedsiębiorców.

PASZPORTOWANIE ROŚLIN

Integralną część systemu kontroli zdrowotności roślin stanowi system paszportów roślin. Pozytywne wyniki kontroli i badań, wykonywanych u zarejestrowanych producentów w trakcie cyklu produkcyjnego, stanowią podstawę do wydawania dla określonych materiałów roślinnych specjalnych etykiet tzw. „paszportów roślin", na których, w celu identyfikacji pochodzenia tego towaru, zamieszczany jest indywidualny numer rejestracyjny jego producenta lub importera.

Paszport roślin jest gwarancją, że opatrzona nim partia towaru spełnia określone wymagania zdrowotne i jakościowe, jednolite dla wszystkich państw członkowskich UE. Paszport potwierdza, że materiał roślinny został wyprodukowany przez zarejestrowanego producenta, którego miejsce produkcji było regularnie kontrowane przez służbę ochrony roślin i nasiennictwa, a dany materiał roślinny jest wolny od wszelkich organizmów kwarantannowych oraz był uprawiany w miejscu wolnym od tych organizmów; zgodnie z ogólnie obowiązującymi standardami. Dzięki danym zawartym na paszporcie roślin możliwa jest szybka identyfikacja miejsca pochodzenia znajdującego się na rynku materiału roślinnego oraz jego producenta lub dystrybutora, a tym samym identyfikacja ewentualnych źródeł porażenia i zapobieganie rozprzestrzenianiu się organizmów szkodliwych.

ZNAKOWANIE ZIEMNIAKÓW INNYCH NIŻ SADZENIAKI ZIEMNIAKA (TJ. KONSUMPCYJNYCH, PRZEMYSŁOWYCH)

Zgodnie z zasadami systemu kontroli zdrowotności roślin, przemieszczane w obrębie terytorium Wspólnoty ziemniaki towarowe powinny być zaopatrzone w oznakowanie, zawierające numer rejestracyjny producenta, dystrybutora lub importera oraz numer statystyczny powiatu na terenie, którego były wyprodukowane. Oznakowanie zawierające numer rejestracyjny może posiadać całkowicie dowolna formę, o której decyduje przedsiębiorca, może to być prosta naklejka lub karteczka. Oznakowanie to, powinno być zamieszczone na każdym opakowaniu ziemniaków lub środku transportu w przypadku przemieszczania bulw luzem. Możliwe jest też umieszczenie numeru na towarzyszącym dokumencie handlowym, jeżeli informacje w nim zawarte umożliwiają identyfikację środka transportu. Bulwy ziemniaków wyprodukowanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej mogą być przemieszczane z przeznaczeniem do państw członkowskich UE, jeżeli zostały zaopatrzone w zaświadczenie wydane przez wojewódzkiego inspektora po przeprowadzeniu badań laboratoryjnych stwierdzających, że w partii tych bulw nie stwierdzono występowania bakterii Clavibacter michganensis ssp. sepedonicus.

dr. Teresa Krasuska

WIORiN