Uwaga! Nowe wymagania cross – compliance

Wzajemna zgodność oznacza konieczność spełnienia przez rolników określonych wymagań w przypadku ubiegania się opłatności bezpośrednie oraz płatności PROW 2007 ? 2013. Nie spełnienie tych zobowiązań może skutkować zmniejszeniem płatności, a w skrajnych przypadkach nawet ich zawieszeniem.

Pierwsze kontrole zobowiązań - wpływające na płatności - zostały wprowadzone od 2009 roku. Sprawdzaniu w gospodarstwach podlegały wymagania ochrony środowiska oraz identyfikacji i rejestracji zwierząt. Od obecnego roku dodatkowo weszły w życie obowiązki dotyczące zdrowia publicznego, zdrowia zwierząt i zgłaszania niektórych chorób oraz zdrowotności roślin. Dobrostan zwierząt to ostatni etap wdrażania „crossu”. Ma on obowiązywać od 2013 roku i pod względem dostosowania może okazać się najbardziej kosztownym dla rolników.

Najważniejsze wymogi obowiązujące od 2011 roku dotyczą:

- zdrowia zwierząt,

- zdrowotności roślin oraz

- bezpieczeństwa żywności i pasz.

O dwóch wcześniejszych pisałem już na łamach „WM” w ubiegłym roku, teraz skupię się na ostatnim zagadnieniu.

Bezpieczeństwo pasz

W każdym gospodarstwie bardzo ważne jest prowadzenie odpowiedniej dokumentacji, wskazującej na właściwą jakość pasz czy produktów oraz pełną ich identyfikację. Podstawowym wymaganiem gospodarstwa produkującego pasze - czy to na sprzedaż czy też na potrzeby żywieniowe własnych zwierząt - jest zarejestrowanie się w powiatowym inspektoracie weterynarii. Jeśli w gospodarstwie stosuje się premiksy, to ich właściciele dodatkowo muszą uzyskać odpowiednie decyzje weterynarii.

Gospodarstwa zaopatrujące się w pasze zobowiązane są do stosowania w żywieniu zwierząt komponentów pochodzących wyłącznie od zarejestrowanych lub zatwierdzonych podmiotów. Pasze użyte w żywieniu nie mogą stanowić bowiem zagrożenie dla zwierząt. Nie mogą być zepsute, zanieczyszczone i zawierać substancji niebezpiecznych lub całkowicie zabronionych. Aby tak się nie stało, trzeba je odpowiednio zabezpieczyć podczas magazynowania i transportu. Szczególnie należy kontrolować zanieczyszczenia pasz takimi substancjami jak nawozy, środki ochrony roślin, produkty ropopochodne, środki czystości i kwasy. Duże niebezpieczeństwo skażenia nimi występuje, gdy używa się tych samych środków transportu, np. przyczep, które nie zostaną odpowiednio wyczyszczone.

Pasze lecznicze należy przechowywać oddzielnie. Podobnie pasze używane wyłącznie dla różnych grup czy gatunków, np. bydła, trzody chlewnej (szczególnie ważne), które muszą być tak złożone w magazynie, aby uniemożliwić podanie ich innym zwierzętom niż tym, dla których są przeznaczone.

Przy prowadzeniu produkcji roślinnej konieczne jest prowadzenie dokumentacji dotyczącej stosowania środków ochrony roślin i nasion genetycznie zmodyfikowanych. Chcąc zapewnić sobie możliwość szybkiej identyfikacji i dotarcia do źródła niebezpieczeństwa trzeba  prowadzić ewidencję pasz wydawanych i przyjmowanych. Dokumentacja ma wykazać dostawcę lub odbiorcę paszy, termin jej dostarczenia, ilość, a także rodzaj, np. premiks. Za dokument mogą służyć faktury.

Bezpieczeństwo żywności

Konsumenci mają coraz większe wymagania odnośnie zakupywanej żywności, dlatego też bardzo ważne jest odpowiednie jej przygotowanie. Dotyczy to też jej przygotowania
w gospodarstwach rolnych. Na rynek nie może być wprowadzona żywność nie nadająca się do spożycia, na przykład zawierająca pozostałości środków ochrony roślin, metali ciężkich, nawozów lub zanieczyszczona substancjami pochodzenia fizycznego i mikrobiologicznego. Zapach zgnilizny, pleśń czy obecność ciał obcych mogą wskazywać na jej nieprzydatność, ale nie zawsze taka ocena wystarczy – czasem może okazać się konieczne przeprowadzenie badań laboratoryjnych.

Rolnicy prowadzący produkcję roślinną mają zatem obowiązek:

- właściwego składowania odpadów i substancji niebezpiecznych, aby nie dopuścić do

zanieczyszczenia produktów pochodzenia roślinnego,

- stosowania we właściwy sposób środków ochrony roślin, przestrzegania okresów karencji

i prewencji oraz prowadzenia ewidencji zabiegów środkami ochrony roślin.

W przypadku stwierdzenia niezgodności przez organy kontrolne rolnicy zobowiązani są do zastosowania się do zaleceń pokontrolnych.

Do podstawowych wymagań dotyczących higieny produkcji należą:

- utrzymanie w czystości pomieszczeń, urządzeń, sprzętu i środków transportu oraz należyta

dezynfekcja,

- używanie w produkcji wody odpowiedniej jakości,

- zapewnienie czystości zwierząt gospodarskich,

- zabezpieczenie przed zanieczyszczeniami spowodowanymi przez zwierzęta lub szkodniki.

Dodatkowe wymagania weterynaryjne obejmują:

- zapewnienie odpowiedniego postępowania ze zwierzętami chorymi na choroby zakaźne,

- utrzymanie pomieszczeń i sprzętu w czystości oraz poddanie ich okresowej dezynfekcji,

- właściwe stosowanie dodatków paszowych  i weterynaryjnych produktów rolniczych,

- wyposażenie gospodarstwa w maty dezynfekcyjne,

- wydzielenie miejsca do izolacji zwierząt chorych i podejrzanych o chorobę,

- prowadzenie ewidencji leczenia zwierząt, prowadzonych zabiegów weterynaryjnych oraz

jej przechowywanie przez okres 5 lat,

- posiadanie odpowiednich umiejętności, wiedzy i kompetencji z zakresu żywienia i opieki

nad zwierzętami.

Dodatkowe wymagania

Rolnicy w specjalistycznych kierunkach produkcji (np. mleko, jaja) zobowiązani są do przestrzegania dodatkowych wymagań. Przykładowe wymogi w produkcji mleka są następujące:

- zabezpieczenie pomieszczeń do składowania mleka i siary przed szkodnikami oraz ich

oddzielenie od pomieszczeń, w których przetrzymywane są zwierzęta,

- brak stosowania w żywieniu nie zatwierdzonych substancji czy produktów leczniczych

(np. sterydów, hormonów, produktów wykreślonych z rejestru),

- zachowanie w gospodarstwie warunków higieniczno-sanitarnych podczas pozyskiwania,

przechowywania i transportu mleka i siary przeznaczonych do obrotu,

- zachowanie odpowiednio długiego okresu karencji w przypadku leczenia zwierząt,

- przechowywanie dokumentacji – decyzji powiatowego lekarza weterynarii o uznaniu

stada za wolne lub urzędowo wolne od brucelozy i gruźlicy.

To tylko część nowych wymagań. W celu poznania szczegółów zapraszamy na organizowane przez Oddziały MODR szkolenia z tego zakresu oraz zachęcamy do korzystania z porad indywidualnych.

Grzegorz Dębski

MODR Oddział Siedlce

Przyg. A.D.