O rolnictwie regeneratywnym na wyjeździe studyjnym

13 lipiec 2026

Rolnictwo regeneratywne było tematem przewodnim dwudniowego wyjazdu studyjnego, który odbył się w pod koniec czerwca. Wydarzenie odbyło się w ramach operacji własnej pn. „Rolnictwo regeneratywne kluczem do poprawy zdrowia gleby i zrównoważonej produkcji żywności” realizowanej przez MODR Warszawa w ramach Krajowej Sieci Obszarów Wiejskich + (KSOW+) wpisanej do Planu Operacyjnego 2026.

Celem wizyt w wybranych gospodarstwach regeneratywnych było upowszechnianie wiedzy oraz wymiana doświadczeń w zakresie innowacji oraz zasad i praktyk rolniczych ukierunkowanych na odbudowę właściwości fizykochemicznych i potencjału plonotwórczego gleby. Uczestnikami byli doradcy i rolnicy, którzy spotykali się z pionierami rolnictwa regeneratywnego w Polsce.

Odwiedziliśmy:

Rolniczo-Sadownicze Gospodarstwo Doświadczalne Przybroda (woj. wielkopolskie) należące do Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu. Dyrektor gospodarstwa Filip Mazur zapoznał uczestników wyjazdu z działaniem gospodarstwa. Ma ono powierzchnię 490 ha i łączy w sobie kilka gałęzi produkcji: roślinną, zwierzęcą i sadowniczą. Posiada własną biogazownię oraz farmę fotowoltaiczną o mocy 30 MW, która zajmuje obszar 33 ha.

Prof. UPP dr hab Piechota Tomasz wygłosił wykład pt.” Czym jest rolnictwo regeneratwne”? Omówił w nim wiele technik i aspektów przydatnych przy prowadzeniu gospodarstwa w modelu regeneratywnym. Zwrócił uwagę na postępującą degradację gleb w kraju, która często związana jest z niewłaściwą agrotechniką upraw oraz zbyt intensywną uprawą roli (specjalizacja produkcji, uproszczenie zmianowania, uproszczenie nawożenia). Zachęcał do wprowadzenia praktyk rolnictwa regeneratywnego, które wpiera: odtworzenie i utrzymanie potencjału plonotwórczego gleby, produkcję zdrowej żywności, dbałość o środowiska naturalnego oraz wspomaga wiązanie CO2 z atmosfery.

Po części teoretycznej przeprowadził cała grupa udała się w miejsce przygotowanej odkrywki glebowej. Została ona przygotowana na polu, na którym w tym roku jest uprawiana kukurydza. Omawiając poszczególne warstwy prof. Piechota wskazał najczęściej występujące problemy ze strukturą i właściwościami gleb na polach uprawnych. Wskazał tzw. „choroby strukturalne” gleb – skorupę glebową, nadmierne zagęszczenie w warstwie ornej, podeszwę płużną oraz ogólne zagęszczenie warstwy podornej.

W drugim dniu grupa spotkała się z Tomaszem Jakielem, który prowadzi gospodarstwo regeneratywne „Lubuskie Angusowo”. Gospodarstwo powstało w 2014 roku w okolicach Zielonej Góry. Obejmuje obszar 14 ha łąk i pastwisk, na których utrzymywane jest bydło rasy angus czerwony. W gospodarstwie hodowane są również świnie Mangalica, kury nioski a w okresie wegetacyjnym – brojlery. W gospodarstwie tym do uprawy ziemi wykorzystywane są zwierzęta. A produkcja jak najwyższej jakości żywności wiąże się z jednoczesną odbudową i polepszaniem zasobów gleby.

Stado angusów utrzymywane jest w systemie ekstensywnym - cały rok przebywa na pastwiskach i „pracuje” nad jakością ich gleb. Na farmie stosowany jest ścisły kwaterowy system wypasu bydła. Oznacza to podział dostępnego obszaru pastwisk na mniejsze kwatery oraz na jednoczesnym zapewnieniu bytującemu tam stadu odpowiedniej ilości paszy na dany okres czasu. W sezonie wegetacyjnym, gdy dostępna jest duża ilość zielonki pastwiskowej, kwatera zmieniana jest co 12 godzin. Wypas kwaterowy ma wiele zalet m.in. umożliwia bydłu utrzymywanie międzyosobniczych więzi, wspiera zdrowotność stada, obniża ryzyko infekcji pasożytniczych układu pokarmowego oraz prowadzi do konkurencyjnego pobierania runi pastwiskowej, co zapobiega pozostawianiu tzw. niedojadów. Wypas kwaterowy jest kontynuowany poza sezonem wegetacyjnym. Na terenie pastwiska równomiernie rozstawiane są bele siana i słomy do których zwierzętom umożliwia się sukcesywny dostęp poprzez przesuwania kwater. System ten z języka angielskiego nazywany jest „bale grazing”. Po takim wypasie stado pozostawia ok. 10% każdej beli na pastwisku. Resztki siana i słomy wraz z odchodami zwierząt, stanowią bardzo dobrą podstawę do rozwoju życia w glebie. Odpowiednia zawartość węgla w biomasie powoduje dodatkowo zatrzymanie azotu oraz wody. Wiosną na kwaterach po zimowym wypasie balotowym wysiewana jest mieszanka jednorocznych roślin pastewnych. Po dwóch miesiącach od wysiewu stanowi doskonałej jakości paszę dla bydła. Angusy chętnie pobierają taką zielonkę, a pozostawione resztki oraz ogromny i różnorodny system korzeniowy roślin jednorocznych wspiera życie biologiczne gleby. Pozostawiona biomasa korzeni wysianych roślin jednorocznych podnosi poziom próchnicy i jednocześnie zwiększa pojemność wodną gleby.

Pracę nad jakością gleb w gospodarstwie wspiera również drób utrzymywany na pastwiskach. Kury nioski utrzymywane są w mobilnym kurniku otoczonym wybiegiem. Częste przewożenie takiego kurnika po pastwisku zapobiega niszczeniu przez kury darni oraz zbyt intensywnemu nagromadzeniu się odchodów. Zbyt duża ilość odchodów może doprowadzić do pojawienia się niepożądanych patogenów, wywołując u nich w efekcie stany chorobowe. Takie mobilne rozwiązanie pozwala na eliminację antybiotyków w chowie pastwiskowym kur niosek. Obecność kur na oddziałuje pozytywnie na powierzchnię pastwiska. System chowu bydła oraz kur można zaplanowano w taki sposób, by kury podążały na pastwisku za stadem bydła, w odstępie 3 dni. Dzięki temu kury wykonują dodatkową pracę na pastwisku związaną z rozdrobnieniem i rozrzuceniem krowich odchodów, co sprzyja zwiększeniu powierzchni nawożenia.

W gospodarstwie w podobny sposób utrzymywane są brojlery. Na pastwisko trafiają w wieku 3 tygodni. Utrzymywane są przez całą długość życia w specjalnie zaprojektowanych i wykonanych dużych klatkach nazwanych z języka angielskiego „chicken tractor”. Kurczaki są przesuwane tak często by miały dostęp do nowego miejsca, zapewniającego im świeżą ruń pastwiskową do jedzenia. Kurczaki najbardziej uwielbiają koniczynę, która rozwija się znacznie lepiej po pozostawionych odchodach kurczaków. Koniczyna coraz mocniej się zagęszcza, umożliwiając rezygnację ze stosowania nawozów azotowych. Badania gleby pokazały, że taka forma użytkowania gleby wspiera rozwój próchnicy.

W gospodarstwie Tomasza Jakiela jej poziom waha się w granicach 2.17-5.31%. Największa jej zawartość została stwierdzona na pastwiskach przeznaczanych pod wypas balotowy i wsiewki jednorocznych roślin pastewnych.

Trzeciego dnia uczestnicy odwiedzili gospodarstwo regeneratywne Green Leaf w miejscowości Kąkolewica (woj. wielkopolskie). Prowadzą je Magda i Filip Partyka. Gospodarze uprawiają warzywa i zioła bez wykorzystania chemicznych środków ochrony roślin. Ich pasją jest uprawa i propagowanie naturalnej żywności. Podczas spotkania przedstawili uczestnikom wyjazdu jak sprawić, aby rolnictwo regeneratywne było opłacalne. Swoje gospodarstwo prowadzą na terenie dawnej szkółki leśnej. Pod uprawę warzyw przeznaczono 0,5 ha. Ogród podzielony jest na równe zagony o wymiarach 80x30 m, które są kilka razy w sezonie zasiewane. Po ostatnich zbiorach zasiewane są poplony by wzbogacić glebę i zadbać o jej bioróżnorodność. Dodatkowo rozsypywane są regularnie zrębki drzewne oraz rozkładany kompost. W gospodarstwie uprawiane jest ok. 40 gatunków warzyw i 12 gatunków ziół. Gospodarstwo funkcjonuje na zasadzie RWS (rolnictwa wspieranego społecznie). W każdym sezonie posiada co najmniej kilkudziesięciu klientów abonamentowych, którzy co tydzień przez 24 tygodnie w roku odbierają paczkę składającą się z około 10-13 różnych warzywa i ziół. Taka oferta jest dostępna od maja do października.

Podobnie jak u Tomasza Jakiela w „Lubuskim Angusowie” w gospodarstwie Partyków hodowane są kury nioski w mobilnym kurniku oraz brojlery, które w sezonie wegetacyjnym „pracują” nad jakością pastwisk. Niedawno w gospodarstwie pojawiło się również bydło – krowy rasy galloway, które wspólnie z drobiem mają wspierać proces odbudowy pastwisk.

Dla gospodarzy praktyki rolnictwa regeneratywnego stosowane w gospodarstwie przynoszą realne korzyści finansowe. Ponadto farma pełni rolę edukacyjną, oferując praktyki i szkolenia dla osób, które chcą nauczyć się prowadzenia własnego, zrównoważonego gospodarstwa przy wykorzystaniu rolnictwa regeneratywnego.