Biogazownie rolnicze o różnych technologiach

14 i 15 kwietnia br. odbył się wyjazd studyjny do biogazowni rolniczych na terenie województw mazowieckiego i lubelskiego. W wydarzeniu zorganizowanym przez Mazowiecki Ośrodek Doradztwa Rolniczego Oddział Poświętne w Płońsku wzięli udział rolnicy, doradcy rolniczy oraz przedstawiciele świata nauki.

Celem operacji było podnoszenie i upowszechnianie wiedzy na temat odnawialnych źródeł energii, wsparcie rolników we wdrażaniu nowych technologii na przykładzie biogazowni oraz prezentowanie najlepszych praktyk w tym zakresie.

Biogazownie - to instalacje, które poprzez bezpieczne przetwarzanie produktów ubocznych po produkcji rolniczej i produkcji rolno-spożywczej prowadzą do powstawania biogazu. Dobór technologii, w jakiej buduje się biogazownie związany jest z rodzajem substratu jakim biogazownia będzie „karmiona”. Elementem, który jest spotykany w każdej tego typu instalacji są komory fermentacyjne. To tam zachodzi proces fermentacji beztlenowej, podczas którego powstaje biogaz zbierający się między fermentowaną masą a specjalną elastyczną membraną. W typowym schemacie biogazowni występuje także magazyn pofermentu, gdzie trafia przefermentowany substrat. Natomiast wytworzony biogaz może być przekształcony w energię elektryczną i cieplną w układzie kogeneracyjnym lub oczyszczony do postaci biometanu i dostarczony do sieci gazowej jako alternatywa gazu ziemnego.

Podczas tego wyjazdu odbyło się pięć wizyt studyjnych. Elementem każdej z nich było zapoznanie się z budową i funkcjonowaniem biogazowni rolniczej.

Dwie pierwsze odwiedzone instalacje to biogazownie w Chotyczach i Międzyrzecu Podlaskim. Wyróżniają się na tle innych biogazowni prostokątnym kształtem komór fermentacyjnych. Zazwyczaj charakterystyczne są okrągłe zbiorniki z dachami membranowymi. Taka budowa umożliwia rozdział faz fermentacji. Pierwszym etapem jest fermentacja kwaśna przy pH od 3 do 4. Jest nazywana etapem biologicznym. Kolejną fazą fermentacji jest metanogeneza przy pH 7-8 i jest to proces chemiczny. Procesy biologiczne odbywają się w pulpie, procesy chemiczne pomiędzy lustrem pulpy a sufitem zbiornika fermentacyjnego. Takie rozwiązanie pomaga zapobiec „uciekaniu” powstałego biogazu nawet do 30%. Instalacja w Międzyrzecu Podlaskim powstała w 2013 roku i jej moc to 2,199 MW. Biogazownia w Chotyczach jest instalacją powstałą w 2019 roku o mocy 0,999 MW. W obu instalacjach odbywa się wytwarzanie energii elektrycznej z biogazu.

Uczestnicy wyjazdu zapoznali się z działaniem biogazowni o mocy 1,2 MW w miejscowości Uhnin. Substratami tam stosowanymi są m.in.: kiszonka z kukurydzy, kiszonka z żyta, kiszonki z traw, wywary gorzelniane, odpady poubojowe, odpady z gastronomii, sklepów (refood). Wytwarzanie energii elektrycznej z biogazu rolniczego następuje w układzie kogeneracyjnym. Energia ta zaspokaja zapotrzebowanie na prąd mieszkańców okolicznych miejscowości.

Celem kolejnej wizyty studyjnej była miejscowość Koczergi. Znajduje się tu biogazownia o mocy 2,4 MW. Fermentacja beztlenowa w tej instalacji odbywa się w prostokątnym zbiorniku żelbetowym. Surowce stosowane do wytwarzania biogazu to kiszonka kukurydziana, wywar pogorzelniany i wysłodki buraczane. Innowacyjnym pomysłem zastosowanym w tej instalacji jest sposób wykorzystania energii cieplnej powstałej z biogazu. Wybudowano ciepłociąg, którym przekazywana jest energia cieplna (nie zużyta do podgrzewania komór fermentacyjnych) do pobliskich szklarni. Dostarczanie ciepła do zabudowań gospodarskich byłoby nieopłacalne ze względu na oddalenie biogazowni od domów o pół kilometra.

W Suchowoli, w powiecie radzyńskim, uczestnicy wyjazdu odwiedzili biogazownię powstałą w 2022 roku, zlokalizowaną przy gorzelni. Moc instalacji wynosi 0,853 MW. Biogazownia umożliwia wykorzystanie wywaru gorzelniczego jako substratu do produkcji biogazu. Instalacja składa się z hali magazynowej z punktami przyjmowania substratów, zbiorników fermentacyjnych oraz z siłowni kogeneracyjnej, w której następuje przetwarzanie biogazu na energię elektryczną.

Wyjazd studyjny „Biogazownie rolnicze o różnych technologiach” to intensywne dwa dni, pełne merytorycznych rozmów i wymiany doświadczeń między rolnikami, doradcami, przedstawicielami świata nauki a osobami zarządzającymi instalacjami biogazowymi. Wydarzenie to umożliwiło poznanie od strony praktycznej funkcjonowania różnych biogazowni.

Wyjazd studyjny został zrealizowany w ramach operacji pn. „Biogazownie rolnicze o różnych technologiach” wpisanej do Planu Operacyjnego 2026 w ramach Krajowej Sieci Obszarów Wiejskich+. Operacja jest finansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Schematu II Pomocy Technicznej „Krajowa Sieć Obszarów Wiejskich+” Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027. Instytucja Zarządzająca Planem Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 – Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Tekst i zdjęcia: Joanna Tyburska