Warsztaty lawendowe

Mazowiecki Ośrodek Doradztwa Rolniczego Oddział Poświętne w Płońsku w malowniczym otoczeniu pachnących pól lawendowych zrealizował w dniach 23 i 24 lipca br. operację pt. „Uprawa lawendy jako alternatywne źródło dochodu dla małych gospodarstw”.  W wydarzeniu wzięły udział dwie dwudziestoosobowe grupy uczestników, reprezentujących m.in. rolników i doradców rolniczych z terenu całego Mazowsza. Spotkanie miało charakter praktyczno-edukacyjny i obejmowało szeroki zakres tematyczny – od podstaw uprawy i pielęgnacji lawendy, przez spacer po plantacji z omówieniem odmian, aż po pokaz destylacji olejku i hydrolatu lawendowego.

Celem operacji była wymiana wiedzy i doświadczeń w zakresie innowacji w rolnictwie
i na obszarach wiejskich w zakresie uprawy i pielęgnacji lawendy oraz wyrobu najwyższej jakości produktów na bazie lawendy z wykorzystaniem nowatorskich rozwiązań. Podczas warsztatów szeroko omawiana była tematyka w zakresie tworzenia krótkich łańcuchów dostaw żywności, budowania relacji producenta żywności z konsumentem oraz nowych modeli organizacji produkcji i sprzedaży, w tym RHD i MOL.

Warsztaty poprowadziła p. Magdalena Lewandowska, właścicielka Śródborskiej Manufaktury Serów, małego rodzinnego gospodarstwa znajdującego się w północnym Mazowszu, gdzie w sezonie letnim, poza zapachem trawy i kwitnących łąk w powietrzu unosi się uspokajająca i kojąca woń lawendy, która przerabiana jest w gospodarstwie.

Magia lawendy

Program warsztatów został zaplanowany w sposób umożliwiający płynne przechodzenie między częścią teoretyczną a praktyczną, co sprzyjało efektywnemu przyswajaniu wiedzy. Ale zacznijmy od samego początku…

Część teoretyczna:

W ramach części teoretycznej uczestnicy warsztatów wzięli udział w wykładzie poświęconym zagadnieniom krótkich łańcuchów dostaw (KŁD) oraz budowaniu trwałych relacji z konsumentem jako kluczowego elementu rozwoju małych gospodarstw rolnych i producentów lokalnych.

Prelegentka przedstawiła podstawowe założenia krótkiego łańcucha dostaw, podkreślając jego rolę w skracaniu dystansu między producentem a odbiorcą końcowym. Omówione zostały zalety takiego modelu, m.in.:

• większa kontrola nad jakością i ceną produktu,
• niższe koszty logistyczne i ograniczenie pośredników,
• możliwość bezpośredniego kontaktu z klientem, co sprzyja budowaniu zaufania i lojalności,
• promocja zrównoważonego rolnictwa oraz wspieranie lokalnej gospodarki.

Szczególny nacisk podczas wykładu położono na aspekt komunikacji i relacji z klientem. Pani Magdalena podkreślała znaczenie:

• autentyczności i transparentności w prezentowaniu swojego produktu,
• budowania historii marki, np. wokół plantacji lawendy jako miejsca naturalnego, rodzinnego i ekologicznego,
• wykorzystania nowoczesnych kanałów sprzedaży – mediów społecznościowych, targów lokalnych, czy sklepów internetowych.

Zwrócono również uwagę na potencjał lawendy jako produktu o wysokiej wartości dodanej – idealnego do sprzedaży w modelu bezpośrednim, w formie produktów kosmetycznych, dekoracyjnych, czy kulinarnych.

Część teoretyczna zakończyła się otwartą dyskusją oraz wymianą doświadczeń pomiędzy uczestnikami, którzy chętnie dzielili się swoimi pomysłami na rozwój działalności opartych o przetwórstwo lawendy i kontakt z klientem lokalnym.

Część terenowa – spacer po polach lawendy

Druga część warsztatów rozpoczęła się od spaceru po plantacji lawendy, który stanowił doskonałą okazję do zapoznania się z różnymi odmianami lawendy uprawianymi w warunkach klimatycznych Polski. Uczestnicy mieli możliwość obserwacji roślin w różnych fazach wzrostu oraz poznania zasad organizacji i prowadzenia plantacji:

• Omówiono rozstaw sadzenia, warunki glebowe, konieczność nasłonecznienia i sposoby zabezpieczenia roślin przed chorobami i szkodnikami.
• Przedstawiono różnice między odmianami lawendy – zarówno pod kątem wyglądu, jak i zastosowań.

Podczas spaceru zaprezentowano najczęściej uprawiane w Polsce gatunki i odmiany lawendy, a także omówiono ich podstawowe cechy charakterystyczne. Uczestnicy zapoznali się z zasadami pielęgnacji lawendy: omówione zostały zasady dotyczące m.in. podlewania i przycinania lawendy. Po spacerze i własnoręcznym zbiorze lawendy uczestnicy mieli okazję przygotować własnoręcznie pachnące zawieszki z suszem lawendowym, a także przygotować lawendową sól do kąpieli.

Pokaz destylacji olejku i hydrolatu lawendowego

Kluczowym punktem warsztatów był pokaz destylacji parą wodną — procesu, dzięki któremu z kwiatów lawendy pozyskuje się cenny olejek eteryczny oraz hydrolat lawendowy (wodę kwiatową). Omówione zostały wszystkie etapy procesu destylacji, uczestnicy zapoznali się z aparaturą destylacyjną i poznali zastosowanie olejku i hydrolatu. Olejek na zastosowanie w aromaterapii, jako środek przeciwbakteryjny i relaksacyjny, a także w kosmetykach, mydłach, czy świecach. Hydrolat może być używany jako tonik do twarzy, baza pod kosmetyki i dodatkowo jako spray do odświeżania wnętrz i tkanin.

Proces tworzenia mydełek lawendowych – krok po kroku

Uczestnicy warsztatów bacznie przyglądali się procesowi ręcznego tworzenia mydełek lawendowych. Jest to nie tylko kreatywna i aromatyczna aktywność, ale również doskonały sposób na wykorzystanie lawendy w przetwórstwie lokalnym.  Stanowiło to doskonały przykład wykorzystania surowca roślinnego w lokalnym przetwórstwie kosmetycznym. Uczestnicy pracowali na gotowej bazie glicerynowej, do której po rozpuszczeniu dodawali olejek lawendowy i suszone kwiaty lawendy. Następnie gotową, płynną masę mydlaną wlewali do foremek silikonowych i dekorowali wierzch dodatkową porcją suszu lawendowego. Po całkowitym zastygnięciu mydełek i delikatnym wyjęciu ich z formy, każdy z uczestników zabrał do domu własnoręcznie zrobione mydełko.

Warsztaty lawendowe cieszyły się dużym zainteresowaniem i przebiegały w bardzo przyjaznej i twórczej atmosferze. W każdej z dwóch grup – liczących po 20 osób – zachowano kameralną atmosferę, co sprzyjało aktywności i bezpośredniemu kontaktowi z prowadzącą. Uczestnicy zadawali prowadzącej liczne pytania i chętnie dzielili się swoimi doświadczeniami związanymi z uprawą i przetwórstwem lawendy. Warsztaty były nie tylko źródłem wiedzy, ale także inspirującym doświadczeniem, które pokazało, że lawenda to roślina o ogromnym potencjale – zarówno estetycznym, jak i ekonomicznym.

Pani Magdalena Lewandowska pokazała, że prowadzenie pola lawendowego to połączenie rolnictwa, przetwórstwa i turystyki. Dzięki szerokiemu spektrum zastosowań, niskim wymaganiom pielęgnacyjnym oraz rosnącemu zainteresowaniu produktami naturalnymi, uprawa lawendy może być opłacalnym i zrównoważonym kierunkiem rozwoju dla małych i średnich gospodarstw wiejskich.

Dzięki udziale w warsztatach uczestnicy dowiedzieli się o wielkim potencjale uprawy lawendy jako dochodowego kierunku dla małych gospodarstw, z naciskiem na przetwórstwo i lokalną sprzedaż produktów wysokiej jakości. Uczestnicy zdobyli wiedzę praktyczną, która może być wykorzystana zarówno w działalności rolniczej, jak i agroturystycznej lub rękodzielniczej. Warsztaty spotkały się z dużym zainteresowaniem i entuzjastycznym odbiorem uczestników, co pokazuje rosnące zainteresowanie roślinami aromatycznymi i ich zastosowaniem w gospodarstwach.

Warsztaty lawendowe zostały zrealizowane w ramach operacji własnej pn. „Uprawa lawendy jako alternatywne źródło dochodu dla małych gospodarstw” w ramach Krajowej Sieci Obszarów Wiejskich+ wpisanej do Planu Operacyjnego 2025, finansowanej ze środków Unii Europejskiej w ramach Schematu II Pomocy Technicznej „Krajowa Sieć Obszarów Wiejskich+” Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej, realizowanej przez Mazowiecki Ośrodek Doradztwa Rolniczego z siedzibą w Warszawie.

Fotorelacja:

Warsztaty lawendowe zostały zrealizowane w ramach operacji własnej pn. „Uprawa lawendy jako alternatywne źródło dochodu dla małych gospodarstw” wpisanej do Planu Operacyjnego 2025 w ramach Krajowej Sieci Obszarów Wiejskich+. Operacja jest finansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Schematu II Pomocy Technicznej „Krajowa Sieć Obszarów Wiejskich+” Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027. Instytucja Zarządzająca Planem Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 – Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Tekst: Anna Nowicka

Zdjęcia: Anna Nowicka i Magdalena Malatyńska