Zielona energia

Pod skrótem OZE oznaczającym źródła energii odnawialnej kryją się: energia wiatrowa, wodna, słoneczna, geotermalna i wytwarzana z biomasy. Unia Europejska przyjęła rozwój tego typu energetyki za nader istotne założenie polityki energetycznej. Już dwanaście lat temu, bo w roku 1997 w tzw. Białej Księdze zostały zapisane założenia i strategia rozwoju stosownych działań.

Stan obecny

Trzeba przyznać, że dzisiaj udział produkcji energii elektrycznej wykorzystującej OZE jest bardzo mizerny. Do 2010 roku powinien stanowić tylko około 12% całkowitego zużycia energii, podczas gdy obecnie stanowi zaledwie kilka procent (4,6 w 2007 roku).

Niestety, również ocena potencjału sektora energetycznego w Polsce nie jest zbyt optymistyczna. Grubo ponad połowa naszych elektrowni wytwarza prąd od już blisko pół wieku. Nie trzeba chyba dodawać, że wykorzystują wyłącznie konwencjonalne źródła energii. Najbliższe kilka lat może więc pokazać, że pojawią się poważne problemy z ich wydajnością. Wiele przemawia więc za tym, by skłaniać się ku korzystaniu produkcji energii elektrycznej z odnawialnych źródeł. Dodatkowy wpływ wywiera pakiet klimatyczno - energetyczny, którego warunki zaakceptowała również i Polska. Zwiększenie wykorzystania OZE zmniejszy nie tylko emisję gazów cieplarnianych do atmosfery, ale i wielu innych szkodliwych substancji.

Największe pole do popisu w kwestii wytwarzania „zielonej energii" mają samorządy terytorialne i potencjalni inwestorzy działający na terenach wiejskich. Tu bowiem - choćby z racji większych przestrzeni do zagospodarowania i bliskości źródeł OZE - istnieją możliwości produkowania energii.

Gdzie i w co inwestować?

W wielu krajach nie tylko świata, ale i samej Europy, z powodzeniem działają elektrownie wiatrowe czy wykorzystujące biomasę, a także biogazownie. Wiatraki oczywiście mogą dobrze funkcjonować na terenach im sprzyjających, podobnie zresztą jak i kolektory słoneczne. Energia geotermalna też stanowi oddzielny temat, ponieważ w jej przypadku niemal cały sukces zależny jest od naturalnych źródeł. Natomiast w realiach polskich duże nadzieje można by pokładać w spalarniach biomasy i biogazowniach.

Wydawać by się mogło, że zagospodarowywanie odpadów po produkcji roślinnej czy zwierzęcej nie jest specjalnie skomplikowane. Tymczasem w Polsce działają tylko dwie biogazownie w woj. pomorskim. I nie są one niestety własnością polskiego przedsiębiorcy, a duńskiej spółki. Lecz w  całej Europie takich zakładów jest około 30 tysięcy.

Tymczasem u nas działa wiele ferm drobiu czy potężnych hodowli trzody chlewnej. Właśnie w takich rejonach powinny powstawać lokalne zakłady, które mogłyby produkować energię na potrzeby własne i okolicznych mieszkańców. Fachowcy wyliczyli, że polskie rolnictwo jest w stanie wytworzyć blisko 6 mld m³ czystego biogazu rocznie. Wykorzystane do tego mogą być wszystkie produkty uboczne rolnictwa, przemysłu rolno - spożywczego, a także płynne i stałe odchody zwierzęce. Resztki roślinne, zamiast gnić bezużytecznie, śmiało mogą służyć za surowiec do produkcji energii elektrycznej w stanie bezpośrednim lub po przetworzeniu np. na pelety.

Za co budować?

Do wspierania budowy biogazowni przymierza się między innymi Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska. Są też fundusze unijne.

Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko przewiduje blisko 830 mln euro na działania wykorzystujące OZE. Beneficjentami mogą być przedsiębiorcy i jednostki samorządu terytorialnego. Tyle tylko, że znowu mniejsze i biedniejsze gminy znajdą się na straconej pozycji, ponieważ minimalna wartość kosztów kwalifikowanych to 10 do 20 mln złotych (w zależności od źródła OZE).

Pewną szansę dają też Regionalne Programy Operacyjne, przeznaczone dla projektów zdecydowanie tańszych. Na realizację takich przedsięwzięć w ramach RPO zabezpieczonych jest ponad 540 mln euro, w tym około 58 mln dla woj. mazowieckiego. Tu beneficjentami mogą być oprócz samorządów, także i osoby fizyczne, ale prowadzące działalność gospodarczą. W ramach RPO można starać się o dotacje dla projektów przewidujących wykorzystanie energii słonecznej, wiatru, biomasy czy też wód geotermalnych.

Program Rozwoju Obszarów Wiejskich przewiduje możliwość wsparcia projektów w zakresie wytwarzania i dystrybucji energii ze źródeł odnawialnych, ale nie przekraczających 3 mln wartości.

Beneficjentami mogą być np. szkoły czy zakłady komunalne, ale tylko znajdujące się na terenach gmin wiejskich lub wiejsko - miejskich, z wyłączeniem miast powyżej 5 tys. mieszkańców.

Na temat sposobów wykorzystania różnych źródeł energii odnawialnej, szczególnie na wsi, a także o tym, co i kto w tym przeszkadza napiszemy w kolejnych wydaniach „Wsi Mazowieckiej".

Monika Gadzińska