Problemy turystyki wiejskiej

Ministerstwo Sportu i Turystyki przedstawiło raport na temat podaży turystyki wiejskiej po pandemii COVID-19. Badanie zostało przeprowadzone w formie ankiety w 300 obiektach turystyki wiejskiej na terenie całej Polski. Zrealizowała je Polska Federacja Turystyki Wiejskiej „Gospodarstwa Gościnne” na zlecenie Ministerstwa Sportu i Turystyki.

Pandemia COVID-19 wytyczyła nową ścieżkę rozwoju turystyki, ponieważ przyczyniła się do zmiany zachowań i preferencji wyjazdowych Polaków. Przekształceniu uległy nie tylko oczekiwania turystów, ale również sposoby spędzania czasu. Na znaczeniu zyskała Polska jako kierunek podróży. Spadła moda na zagraniczne wyjazdy oraz do regionów bardzo popularnych turystycznie, a tym samym bardziej zatłoczonych.

Gospodarstwa agroturystyczne, aby wpisać się w nowy nurt, musiały odnaleźć się w odmiennych realiach. Połączenie kilku czynników, tj. zwrotu ku odpoczynkowi na obszarach wiejskich z dala od tłumów, wzrostu znaczenia wymagań sanitarnych oraz wprowadzenia nowych kryteriów standaryzacyjnych, sprawiło, że konieczne stało się konkurowanie o turystę krajowego, zmuszonego lub zainspirowanego do korzystania z oferty krajowej. Gospodarstwa, które potrafiły dostosować swoją ofertę do potrzeb gości, odniosły sukces. Jednak obok spełnienia warunków sanitarnych i prozdrowotnych bardzo ważne okazały się także inne kryteria jakościowe.

Coraz więcej turystów, wybierając miejsce urlopu, kieruje się nie tylko dobrymi warunkami noclegowymi i żywieniowymi, lecz także dodatkowymi atrakcjami oferowanymi przez obiekty turystyki wiejskiej. Stąd wynika duże zapotrzebowanie na podnoszenie świadomości usługodawców w zakresie tworzenia specjalistycznej, wysokiej jakości oferty dla określonych segmentów gości.

Opisana powyżej sytuacja powoduje konieczność dostosowania oferty turystycznej na obszarach wiejskich do nowych warunków rynkowych, zmienionych m.in. przez pandemię, wojnę w Ukrainie oraz inne czynniki wewnętrzne i zewnętrzne. Potrzebne są działania wspierające rozwój i promocję turystyki wiejskiej w Polsce. Wynikają one zarówno z bieżących wyzwań, jak i z procesu wymiany pokoleniowej, a więc potrzeby przygotowania atrakcyjnej propozycji pozostania na wsi dla młodych ludzi. Niezbędne jest wzmocnienie konkurencyjności oferty turystyki wiejskiej zarówno na rynku krajowym, jak i zagranicznym. Wsparcia powinna także doświadczać działalność stowarzyszeń agroturystycznych.

Konieczne wydają się zmiany prawne i podatkowe, działania związane z kreowaniem wizerunku polskiej turystyki wiejskiej oraz wsparcie marketingowe. Dla zwiększenia konkurencyjności pożądane jest wdrożenie innowacyjnych produktów turystycznych oraz działań, których beneficjentami będą kwaterodawcy. Aby jednak powyższe działania były skuteczne i odpowiadały na rzeczywiste problemy, punktem wyjścia jest rzetelna diagnoza potencjału i potrzeb, czemu służyła realizacja niniejszego projektu.

Zadanie zostało zrealizowane przez Polską Federację Turystyki Wiejskiej „Gospodarstwa Gościnne” na zlecenie Ministerstwa Sportu i Turystyki.

Realizacji tego celu posłużyły następujące działania projektowe:

1. Opracowanie kwestionariusza ankiety badawczej dotyczącej:

a) charakterystyki właścicieli obiektów turystyki wiejskiej,
b) uwarunkowań finansowych prowadzenia działalności turystycznej na obszarach wiejskich (formy opodatkowania, udział dochodów z turystyki wiejskiej w całkowitych dochodach),
c) działalności agroturystycznej i jej potencjału (skala prowadzonej działalności, struktura zakwaterowania, zakres usług dodatkowych, wykorzystanie potencjału wsi, oferta usług prozdrowotnych, usługi wyżywienia),
d) jakości usług w gospodarstwach agroturystycznych,
e) przynależności do organizacji branżowych,
f) form promocji wykorzystywanych w obiekcie.

2. Przeprowadzenie badań ankietowych w 300 obiektach turystyki wiejskiej z całej Polski.

3. Opracowanie wyników w formie raportu.

Raport przedstawia m.in. główne problemy związane z prowadzeniem działalności turystycznej na obszarach wiejskich

Wśród odpowiedzi dominują kwestie ekonomiczne, ale pojawiają się też uwagi dotyczące m.in. sytuacji w Ukrainie, braku znajomości prawa czy wymiany pokoleniowej.

Tabela. Główne problemy

Źródło: Raport na temat podaży turystyki wiejskiej po pandemii COVID-19 (MSiT, 2023)

Inne pojedyncze problemy:

• wysokie koszty stałe (prąd, woda, śmieci),

• wysokie koszty podatkowe przy zatrudnianiu pracowników,

• brak atrakcji turystycznych w regionie,

• brak stabilizacji – trudne planowanie,

• niewystarczający popyt na produkty turystyki wiejskiej w Polsce (goście wolą wyjazdy zagraniczne),

• inflacja – niekorzystna relacja cen do usług.

Dodatkowe uwagi respondentów:

• spadek kultury wypoczynku niektórych gości (zniszczenia, roszczeniowość, szantaż opiniami) przekładający się na wzrost kosztów,

• nadmierne korzystanie z udogodnień (np. klimatyzacja ustawiona na maksimum przy otwartych oknach, zmywarki włączane z minimalnym wsadem).

Konkluzja z raportu:
Problemy wskazane przez ankietowanych oraz postulaty zgłaszane podczas spotkań dowodzą, że turystyka wiejska w Polsce ma potencjał rozwojowy, jednak jego wykorzystanie wymaga przygotowania i wdrożenia instrumentów wsparcia m.in. w obszarach prawnym, instytucjonalnym, finansowym, kadrowym i promocyjnym. Konieczne jest wypracowanie spójnego systemu działań, który w formie dokumentu strategicznego będzie „mapą drogową” rozwoju turystyki wiejskiej i agroturystyki w Polsce.

Opracowano na podstawie:
Raport na temat podaży turystyki wiejskiej po pandemii COVID-19, Ministerstwo Sportu i Turystyki, Warszawa, grudzień 2023. Zadanie realizowane przez Polską Federację Turystyki Wiejskiej „Gospodarstwa Gościnne” ze środków budżetowych Ministerstwa Sportu i Turystyki, zgodnie z umową nr 2023.069/842/BP/DT z 6.09.2023 r.

Realizacja raportu: Polska Federacja Turystyki Wiejskiej „Gospodarstwa Gościnne”
Redakcja: Wiesław Czerniec
Opracowanie merytoryczne: Wiesław Czerniec, Iwona Majewska, Jagoda Urszula Jóźwik
Konsultacja merytoryczna: dr hab. Michał Roman, prof. SGGW (Katedra Turystyki, Komunikowania Społecznego i Doradztwa, Instytut Ekonomii i Finansów SGGW w Warszawie), Krystyna Drąg, Andrzej Kwiatkowski, Violetta Wawszczak, Andrzej Mikołajewicz

Pełny tekst raportu dostępny jest na stronie Ministerstwa Sportu i Turystyki:
https://www.gov.pl/web/sport/raport-na-temat-podazy-turystyki-wiejskiej-po-pandemii-covid-19

Autor: Andrzej Niedźwiedzki, Oddział Ostrołęka