Co dalej z pszczelarstwem?
Stan polskiego pszczelarstwa to ważna kwestia, gdyż podlega ono (podobnie jak i całe nasze rolnictwo) bardzo dynamicznym zmianom.
Niestety, zmiany te wynikają nie tyle z nowych sposobów gospodarowania w pasiekach, ile wymuszane są poprzez szybkie uprzemysławianie się rolnictwa. Współczesna wieś jest całkiem inna od tej sprzed dwudziestu lat. Ubywa rolników, a rośnie powierzchnia monokulturowych zasiewów. Gospodarkę ziemią przejmują właściciele ogromnych obór i chlewni. Zamiast niewielkich pól obsiewanych wieloma roślinami, rozrastają się pola kukurydzy. Znikają śródpolne zagajniki i miedze, a łąki koszone są jeszcze przed kwitnieniem. To wszystko sprawia, że pszczoły zaczynają tracić pożytki i pszczelarze muszą wywozić ule do miejsc, gdzie one jeszcze są.
Jak wpływa to na stan pszczelarstwa?
Według statystyk w naszym kraju w roku 2012 (ostatnie dane) było 1 280 663 pasiek, czyli nastąpił wzrost ich liczby o 13,9% w stosunku do roku 2009. Dodajmy jednak, że związki często nie wykreślają z ewidencji likwidowanych pasiek, więc liczby te mogą być mylące.
Średnia pasieka liczy 24,7 rodzin i jest to stała wielkość. Najwięcej znajduje się ich w województwie małopolskim, najmniej w podlaskim. Rośnie liczba pasiek zawodowych, czyli liczących ponad 150 uli. W roku 2012 mieliśmy 307 pszczelarzy zawodowych, czyli posiadających pasieki liczące ponad 150 pni, lecz stanowili oni zaledwie 0,5% wszystkich. W tym samym roku nasze pasieki uzyskały 17,2 tyś. ton miodu, średnio zaledwie 14,2 kg z rodziny. Najwięcej zebrano go w woj. lubuskim, gdzie przeciętna z ula wyniosła 29,5 kg. Wzrosła też – o 15% - liczba pszczelarzy, ale wciąż wyraźnie dominują wśród nich mężczyźni w wieku 51-65 lat, nie następuje więc wymiana pokoleń.
Wszystkiego można się nauczyć
Na szczęście zakładanie małych pasiek ostatnio staje się modne. Pszczelarstwem interesują się młodzi ludzie, którzy swoją wiedzę czerpią zazwyczaj z fachowej literatury, forów internetowych
i publikowanych w Internecie filmików. Wydaje się, że nader rzadko korzystają z doświadczenia starszych pszczelarzy – mistrzów. Być może ma to – paradoksalnie - i swoją dobrą stronę, gdyż dzięki temu nie powielają niektórych ich błędów i przekonań. Nie jest bowiem żadną tajemnicą, że co pszczelarz, to inna szkoła. Ale często bywa i tak, że kandydat na pszczelarza nie chce gospodarować na przestarzałych typach uli, interesują go inne rasy pszczół i chciałby założyć pasiekę wędrowną – w takiej sytuacji może mieć już kłopot ze znalezieniem mistrza, gdyż w kraju dominują małe przydomowe pasieki stacjonarne, w których często stoją zniszczone, drewniane ule starego typu.
Można powiedzieć – przecież dostępne są szkolenia i każdy, kto naprawdę chce zdobyć wiedzę, z pewnością ją zdobędzie. I słusznie, bo większą przeszkodą dla młodych pszczelarzy jest co innego – brak realnego wsparcia finansowego.
Młody pszczelarzu - radź sobie sam
Wprawdzie związki pszczelarskie dostają pieniądze na dofinansowanie zakupu odkładów, matek, sprzętu, uli i przyczep do ich przewożenia, ale są to pieniądze niewielkie, wręcz symboliczne. Pewne jest, że nawet największy entuzjasta pszczelarstwa nie założy za nie pasieki, a jeśli już ją ma, to za te pieniądze szybko jej nie rozwinie. Dlaczego? Ano dlatego, że warunkiem otrzymania pomocy jest posiadanie aż 15 rodzin, a który początkujący pszczelarz ma od razu 15 rodzin? Zakładanie pasieki zaczyna się zazwyczaj od kilku uli i właśnie wtedy potrzebna jest pomoc, której… nie ma.
Ale istnieje jeszcze jedna bariera: pomoc finansowa na rozwój pasieki przysługuje tylko tym, którzy mają mniej niż 1 ha ziemi. Nie wiem kto i dlaczego wymyślił ten przepis, bo faworyzuje on wyraźnie „Janów bez ziemi”. Przez ten przepis mało który mieszkaniec wsi (czyli potencjalny pszczelarz), może ubiegać się o pomoc związku.
A koszty, jakie trzeba ponieść na początku, są duże. Zakup jednego ula to ponad 300 złotych, trzyramkowy odkład to następne 300 złotych, do tego trzeba kupić kilkadziesiąt ramek, węzę, dłuto, zmiotkę, podkurzacz, strój i lekarstwa – to daje kolejne 300 złotych. Wydaliśmy 900 złotych, a mamy tylko jeden ul! Ile wydamy, gdy zechcemy mieć ich tylko 10? Łatwo policzyć: około 10 tyś. złotych. Czy nie jest to kolejna zapora?
***
Ostatnio wiele mówi się o masowym ginięciu pszczół i wpływie tego na światowe plony. Szkoda, że tylko się mówi, a robi niewiele. Z roku na rok ubywa pożytków, starzy pszczelarze wymierają, nowym nikt nie pomaga. Co będzie dalej?
TEKST: Andrzej Dmowski – MODR Oddział Siedlce
22 571 61 00




strefa doradcy







