Skip to main content
MODR Warszawa:  ul. Czereśniowa 98, 02-456 Warszawa  | ikona 22 571 61 00 

Walory środowiskowe, lokalne systemy żywnościowe i zatrudnienie na obszarach wiejskich

Tereny wiejskie obecnie coraz częściej są postrzegane jako obszary, które mają do spełnienia wiele funkcji oprócz tej podstawowej jaką jest wytwarzanie żywności i surowców rolniczych. Są one miejscem pracy (prowadzenia działalności rolniczej i pozarolniczej), zamieszkania, ale także wypoczynku i rekreacji. Służą temu walory środowiskowe i krajobrazowe. Ważnym działaniem przy ich zachowaniu jest wyznaczanie obszarów chronionych, na których możliwości prowadzenia intensywnej gospodarki są ograniczane. Dotyczy to również rolnictwa.

Na Mazowszu, zgodnie z badaniami przeprowadzonymi w ramach projektu pn. „Wdrażanie koncepcji Smart Villages w województwie mazowieckim”, występuje wiele walorów środowiskowych będących atrakcją turystyczną. Zachowanie bioróżnorodności jest związane z różnymi formami ochrony przyrody oraz lasami, których również nie brakuje w województwie mazowieckim. Należą do nich m.in. obszary Natura 2000, których udział na Mazowszu wynosi 13,1%.

W województwie mazowieckim w ostatnich latach zmniejszył się udział gruntów zagospodarowanych rolniczo (w ponad 70%). Natomiast zwiększenie powierzchni użytków rolnych dotyczyło głównie powiatów garwolińskiego oraz ostrołęckiego i było to częściowo związane ze zmniejszeniem powierzchni lasów w tych powiatach. Również wyraźne zmiany w zagospodarowaniu gruntów odnotowano w przypadku terenów zabudowanych i zurbanizowanych. Ich powierzchnia zwiększyła się o 1,5 p.p. od 2002 roku. Wzrosła również powierzchnia gruntów pod wodami oraz tereny użytków ekologicznych. Oceniając z punktu widzenia środowiskowego, szczególnie zachowania bioróżnorodności, jest to pozytywny aspekt.

Pod względem występującego systemu produkcji na poziomie województwa udało się zidentyfikować tereny, na których prowadzono produkcję systemem ekologicznym, natomiast na poziomie gmin ustalono nasilenie produkcji roślinnej najbardziej pracochłonnej (intensywność organizacji produkcji roślinnej i zwierzęcej). W 2020 roku produkcję systemem ekologicznym w województwie mazowieckim prowadziło 2 179 gospodarstw.

Przedstawione wyniki analiz i próba identyfikacji obszarów o utrudnionym gospodarowaniu na terenach rolniczych, ukazały znaczny stopień regionalizacji tego zagadnienia jak również dosyć duże rozproszenie poszczególnych gmin, o dużym udziale gruntów rolnych narażonych na utrudnienia wynikające z ograniczeń związanych z koniecznością ochrony środowiska, jak również warunków naturalnych. Mimo to można wyłonić dwa główne klastry gmin – obszaru nadbużańskiego oraz gmin związanych z doliną Pilicy.

Lokalne systemy żywnościowe (LSŻ) stanowią ważny i rozwijający się sektor gospodarki w Europie. Ich istotą jest zaangażowanie się we współpracę, lokalny rozwój gospodarczy oraz bliskie relacje społeczne producentów i konsumentów żywności. Działalność w ramach LSŻ na terenie województwa mazowieckiego charakteryzuje się istotnym zróżnicowaniem przestrzennym. Wśród powiatów, w których występuje największa koncentracja podmiotów prowadzących działalność w tym zakresie należy wskazać powiat siedlecki, radomski, ostrowski, m. st. Warszawa, powiat piaseczyński, nowodworski, miński, płocki, grójecki, sochaczewski, lipski, pułtuski oraz ostrołęcki, na których terenie łącznie zarejestrowane jest ponad 50% wszystkich podmiotów prowadzących działalność w ramach LSŻ w województwie mazowieckim. (Rycina 1). Wśród powiatów charakteryzujących się najmniejszą liczbą podmiotów specjalizujących się w prowadzeniu działalności w ramach LSŻ, należy wskazać, powiat pruszkowski, sierpecki, gostyniński, zwoleński, przasnyski, przysuski, grodziski i sokołowski, na których zlokalizowane jest niespełna 9% wszystkich podmiotów prowadzących działalność w ramach LSŻ na terenie Mazowsza.

Rycina 1. Przestrzenna koncentracja Lokalnych Systemów Żywnościowych w województwie mazowieckim (źródło: Opracowanie własne na podstawie danych Głównego Inspektoratu Weterynarii).

Skala zaangażowania zasobów pracy w sektorze I (rolnictwo, leśnictwo i rybołówstwo) jest w województwie mazowieckim znacząca w porównaniu do innych regionów Unii Europejskiej. Można jednak stwierdzić, że w porównaniu do innych regionów w Polsce, województwa mazowieckie charakteryzuje się najkorzystniejszą strukturą zatrudnienia – z najwyższym odsetkiem zatrudnionych w usługach i relatywnie średnimi wartościami w zakresie odsetka zatrudnionych w dwóch pozostałych sektorach. Zmiany strukturalne w gospodarce, w tym zmiany sektorowej struktury zatrudnienia są procesem długotrwałym, nie zachodzą zwykle skokowo. Wyniki badań wskazują, na ciągłe zmniejszanie się udziału zatrudnienia w rolnictwie na rzecz zwiększającego się zaangażowania zasobów pracy w przemyśle i usługach.

 

Autorzy opracowania:

dr hab. Barbara Gołębiewska, prof. SGGW

dr hab. Nina Drejerska SGGW, prof. SGGW

dr Wioleta Sobczak

Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie

  • Mazowiecki Ośrodek Doradztwa Rolniczego

    Zastępca Dyrektora MODR Warszawa: Adam Tarkowski

    ul. Czereśniowa 98, 02-456
    tel. 22 571 61 00 | fax. 22 571 61 01
    e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

    Godziny urzędowania: poniedziałek - piątek, 700 - 1500

  • MODR Warszawa Oddział Bielice

    Dyrektor Oddziału: Krzysztof Szumski

    Bielice 19, 96-500 Sochaczew 
    tel. 46 862 00 40 | fax.46 862 00 52
    e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

    Godziny urzędowania: poniedziałek - piątek, 700 - 1500

  • MODR Warszawa Oddział Ostrołęka

    Dyrektor Oddziału: Bogdan Bagiński

    ul. Targowa 4, 07-410 Ostrołęka,
    tel. 29 760 03 69 - fax. 29 769 49 53
    e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

    Godziny urzędowania: poniedziałek - piątek, 700 - 1500

  • MODR Warszawa Oddział Płock

    Dyrektor Oddziału: Wojciech Banaszczak

    ul. Zglenickiego 42 D, 09-411 Biała
    tel./fax: 24 269 77 00
    e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

    godziny urzędowania: poniedziałek - piątek, 700 - 1500

  • MODR Warszawa Oddział Poświętne w Płońsku

    Dyrektor Oddziału: Jarosław Grabowski

    ul. H Sienkiewicza 11, 09-100 Płońsk
    tel: 23 663 07 00, fax: 23 662 99 50
    e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

    Godziny urzędowania: poniedziałek - piątek: 700 - 1500

  • MODR Warszawa oddział Radom

    Dyrektor Oddziału: Marcin Kaca

    ul. Chorzowska 16/18, 26-600 Radom,
    tel./fax 48 365 02 06 wew. 104
    e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

    Godziny urzędowania: poniedziałek - piątek, 730 - 1530

  • MODR Warszawa Oddział Siedlce

    Dyrektor Oddziału: Józef Jan Romańczuk

    ul. Kazimierzowska 21, 08-110 Siedlce
    tel. 25 640 09 11, fax. 25 640 09 12
    e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

    Godziny urzędowania: poniedziałek - piątek, 700 - 1500

Copyright 2011 - 2024 MODR | Przeglądając stronę, akceptujesz naszą politykę prywatności.