Skip to main content
MODR Warszawa:  ul. Czereśniowa 98, 02-456 Warszawa  | ikona 22 571 61 00 

Smart Villages dla bioróżnorodności

Według niektórych badań, rolnictwo wywiera znaczący wpływ na środowisko. Jest przede wszystkim emitentem gazów cieplarnianych, zużywa i negatywnie oddziałuje na wody powierzchniowe i podziemne, glebę czy powietrze.

Niewłaściwe i nadmierne stosowanie nawozów mineralnych czy środków ochrony roślin może prowadzić do zaniku naturalnej flory i fauny, zanieczyszczenia wód, czy wpływać na mikroklimat. Jednocześnie ograniczenia w stosowaniu ww. środków do produkcji, skutkują obniżeniem plonów oraz niższą wydajnością plonów z hektara. Dlatego istotne  jest podejmowanie działań w celu poszukiwania rozwiązań, które pozwolą ograniczyć negatywny wpływ rolnictwa na środowisko przy zapewnieniu optymalnych dochodów dla rolników.

W ramach Konsorcjum siedmiu instytucji naukowych prowadzono badania w zakresie projektu wdrożenia koncepcji Smart Villages (Inteligentne Wioski) w województwie mazowieckim. Projekt był finansowany przez Samorząd Województwa Mazowieckiego. Prace realizowane były przez ogólnopolskie konsorcjum naukowe,
w skład którego wchodzą: Politechnika Warszawska (Wydział Geodezji i Kartografii) – Lider konsorcjum, Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej - PIB, Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie – Centrum Cyfrowej Nauki i Technologii oraz Wydział Prawa i Administracji, Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie, Instytut Geodezji i Kartografii - Centrum Teledetekcji, Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa w Puławach – PIB, Sieć Badawcza Łukasiewicz – Instytut Lotnictwa (Zakład Teledetekcji), we współpracy z Mazowieckim Ośrodkiem Doradztwa Rolniczego w Warszawie i Mazowieckim Parkiem Naukowo Technologicznym – Parkiem Spółdzielczym.

Podstawowym celem projektu było przeprowadzenie badań i analiz naukowych. Jednym z realizowanych ważnych aspektów było opracowanie diagnozy stanu środowiska w województwie mazowieckim. Istotną kwestią dla rolnictwa jest odpowiedzialne przygotowanie i wskazanie możliwości wykorzystania danych, które rolnictwo samo generuje. W tym zakresie w ramach pierwszego zadania została dokonana identyfikacja obszarów zagospodarowania, gdzie priorytetowe znaczenie ma ochrona walorów środowiskowych, krajobrazowych i różnorodności biologicznej. Sporządzono także analizę struktury użytków i systemów gospodarowania oraz ubytki ziemi użytkowanej rolniczo.

Najnowsze dane Powszechnego Spisu Rolnego 2020 wskazują, że powierzchnia gruntów ogółem użytkowanych w gospodarstwach rolnych uległa zmniejszeniu. W porównaniu do 2010 roku była ona mniejsza o 587 tys. ha (o 3,5%). W województwie mazowieckim udział gruntów zasianych w powierzchni gruntów ogółem kształtował się w granicach 50-60%. Trwałe użytki zielone stanowiły 26% użytków, natomiast powierzchnia gruntów ugorowanych wyniosła 28 tys. ha (ok. 1,4%). Co istotne, systematycznie rośnie powierzchnia gruntów przeznaczonych na cele nierolnicze. W roku 2019 na cele nierolnicze w Polsce wyłączono 4 349 ha gruntów rolnych, z czego na Mazowszu było to 7,7%. Główne kierunki przeznaczenia tych gruntów w województwie mazowieckim to osiedla 58%, tereny przemysłowe ok. 20% oraz tereny  komunikacyjne ok. 3%. Pozostałe grunty były przeznaczone pod użytki kopalne czy zbiorniki wodne.

W zakresie systemów produkcji w roku 2020 w województwie mazowieckim 2 179 gospodarstw prowadziło gospodarstwa systemem ekologicznym, przy czym należy wskazać, że liczba ta zmniejszyła się. Na tendencje w zakresie rozwoju rolnictwa ekologicznego może wskazywać dotychczasowy przebieg w zakresie liczby
i powierzchni gospodarstw ekologicznych, który wskazuje, że od 2014 roku obserwuje się systematyczny spadek gruntów użytkowanych systemem ekologicznym. Może to wskazywać, iż uzyskiwane środki w ramach dopłat, jak również ceny rynkowe nie rekompensują strat spowodowanych zmniejszeniem się plonów po przejściu na ekologiczne metody produkcji.

W przypadku gospodarowania na obszarach chronionych producenci rolni dostrzegali wiele barier i niekorzystnych zjawisk, które utrudniają rozwój gospodarstw. Połowa badanych rolników, którzy odczuwali wpływ obszarów chronionych stwierdziła, iż obszary te generują wiele ograniczeń, w tym dochodowych. Nie wszyscy rolnicy jednak byli zainteresowani problematyką ochrony środowiska. W polskich badaniach blisko 75% respondentów określiło swoje zainteresowanie tematem ochrony środowiska na niskim i zdecydowanie niskim poziomie. Chociaż 36% kierowników gospodarstw rolnych wyraziło chęć uczestnictwa w kursach, szkoleniach z zakresu podnoszenia wiedzy na temat problematyki środowiskowej i zarządzania środowiskowego.

Działania w zakresie ochrony środowiska są obecnie priorytetem w UE, o czym świadczy wdrażanie Europejskiego Zielonego Ładu. Stanowi to wyzwanie dla rolnictwa w zakresie wielu dostosowań do nowych wymogów ochrony środowiska i klimatu, co też łączy się z wieloma obawami wśród rolników. Wydaje się jednak, iż przejście w większym stopniu na zrównoważone i ekologiczne rolnictwo jest koniecznością. Ważne przy tym jest, by było ono realizowane w sposób w którym WPR zagwarantuje rolnikom wsparcie i zachęci do zmian.

 

Autor opracowania:

dr hab. Barbara Gołębiewska,  prof. SGGW

Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie

  • Mazowiecki Ośrodek Doradztwa Rolniczego

    Dyrektor MODR Warszawa: Łukasz Lewandowski
    Zastępca dyrektora MODR Warszawa: Anna Kempińska
    Zastępca dyrektora MODR Warszawa: Adam Tarkowski

    ul. Czereśniowa 98, 02-456
    tel. 22 571 61 00 | fax. 22 571 61 01
    e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

    Godziny urzędowania: poniedziałek - piątek, 700 - 1500

  • MODR Warszawa Oddział Bielice

    Dyrektor Oddziału: Krzysztof Szumski

    Bielice 19, 96-500 Sochaczew 
    tel. 46 862 00 40 | fax.46 862 00 52
    e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

    Godziny urzędowania: poniedziałek - piątek, 700 - 1500

  • MODR Warszawa Oddział Ostrołęka

    Dyrektor Oddziału: Bogdan Bagiński

    ul. Targowa 4, 07-410 Ostrołęka,
    tel. 29 760 03 69 - fax. 29 769 49 53
    e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

    Godziny urzędowania: poniedziałek - piątek, 700 - 1500

  • MODR Warszawa Oddział Płock

    Dyrektor Oddziału: Wojciech Banaszczak

    ul. Zglenickiego 42 D, 09-411 Biała
    tel./fax: 24 269 77 00
    e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

    godziny urzędowania: poniedziałek - piątek, 700 - 1500

  • MODR Warszawa Oddział Poświętne w Płońsku

    Dyrektor Oddziału: Agata Sosińska-Osiecka

    ul. H Sienkiewicza 11, 09-100 Płońsk
    tel: 23 663 07 00, fax: 23 662 99 50
    e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

    Godziny urzędowania: poniedziałek - piątek: 700 - 1500

  • MODR Warszawa oddział Radom

    Dyrektor Oddziału: Marcin Kaca

    ul. Chorzowska 16/18, 26-600 Radom,
    tel./fax 48 365 02 06 wew. 104
    e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

    Godziny urzędowania: poniedziałek - piątek, 730 - 1530

  • MODR Warszawa Oddział Siedlce

    Dyrektor Oddziału: Józef Jan Romańczuk

    ul. Kazimierzowska 21, 08-110 Siedlce
    tel. 25 640 09 11, fax. 25 640 09 12
    e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

    Godziny urzędowania: poniedziałek - piątek, 700 - 1500

Copyright 2011 - 2024 MODR | Przeglądając stronę, akceptujesz naszą politykę prywatności.