Krajowa Sieć Gospodarstw Demonstracyjnych- wyjazd studyjny

Krajowa Sieć Gospodarstw Demonstracyjnych utworzona została, aby zacieśniać współpracę pomiędzy nauką a praktyką rolniczą. W 2021 roku Centrum Doradztwa Rolniczego w Brwinowie oraz wojewódzkie Ośrodki Doradztwa Rolniczego podpisały umowę konsorcjum, na podstawie której można rejestrować gospodarstwa w bazie KSGD. Mają one wyróżniać się najwyższym poziomem produkcji rolniczej, a przede wszystkim pokazywać nowe możliwości innym producentom.

W dniach 28-30 maja 2025 r. zorganizowano wyjazd studyjny do gospodarstw demonstracyjnych województwa mazowieckiego oraz świętokrzyskiego w ramach operacji „Przykłady przedsiębiorczości i innowacyjnych rozwiązań technologicznych małych gospodarstw na bazie Krajowej Sieci Gospodarstw Demonstracyjnych”. W wyjeździe udział wzięło 30 osób. Główną grupę stanowili producenci rolni, w tym właściciele gospodarstw demonstracyjnych z województwa mazowieckiego, przedstawiciele instytutów naukowych oraz doradcy.

Operacja podlega refundacji ze środków II schematu Pomocy Technicznej „Krajowa Sieć Obszarów Wiejskich+” Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027. Operacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Planu Strategicznego WPR 2023-2027.

Celem operacji było wsparcie rozbudowy KSGD, zarówno poprzez zachęcanie właścicieli gospodarstw do przystąpienia do Sieci, jak też podnoszenie jakości przygotowania gospodarstw do prowadzenia pokazów i demonstracji.

W ramach operacji uczestnicy odwiedzili sześć gospodarstw należących do Krajowej Sieci Gospodarstw Demonstracyjnych.

Gospodarstwo demonstracyjne Zdrowy Owoc Barbary Mazurkiewicz-Białęckiej

w Nowej Wsi w powiecie lipskim

Właścicielka prowadzi kilkuhektarowe gospodarstwo ze zdywersyfikowaną uprawą m.in. jabłek, gruszek, wiśni, porzeczek czerwonych i czarnych. Gospodarstwo w ramach przetwórstwa oferuje soki wytwarzane ze wszystkich uprawianych owoców z przewagą jabłek odmiany ‘Idared’ - pochodzących z certyfikowanej uprawy ekologicznej. Eksperymentowanie z recepturami pozwala na wprowadzanie ciekawych serii smakowych. Produkty przetworzone wytwarzane są w ramach inicjatywy Pola Smaku (www.polasmaku.pl), konsorcjum kilku sadowników z subregionu, skupionych wokół hasła „to co dobre znajdziesz blisko”. W 2022 roku soki z gospodarstwa zostały docenione i nagrodzone Laurem Marszałka Województwa Mazowieckiego.

Gospodarstwo demonstracyjne Winnica Skarpa Wiślana Michała Kawałka w powiecie lipskim

Winnica Skarpa Wiślana została założona w 2015 roku, na południowych stokach okalających dolinę Wisły. Winorośl uprawiana jest na powierzchni 1,70 ha. Głównie są to nasadzenia winorośli szlachetnej ‘Vitis Vinifera’. W winiarni z pozyskanych winnych gron wytwarzane jest białe i czerwone wino wytrawne. Oprócz win spokojnych w gospodarstwie wytwarzane są wina musujące metodą tradycyjną, czyli szampańską, z wtórną fermentacją w butelce. Wina takie dojrzewają na osadzie w butelkach minimum 24 miesiące.

W gospodarstwie odbywają się pokazy pielęgnacji winogron oraz winobranie połączone z degustacją wina. Swoje wina właściciel winnicy sprzedaje w winnicy, na lokalnych wydarzeniach, przez stronę internetową oraz w lokalnych sklepach.

Michał Kawałek – właściciel winnicy jest również prezesem Fundacji „Bianca”. W gospodarstwie odbyły się również wykłady, które poprowadziła dr hab. Magdalena Kapłan z Uniwersytetu Przyrodniczego w Lublinie. Temat „Aspekty uprawy winorośli w klimacie umiarkowanym” cieszył się zainteresowaniem uczestników, na co wskazywały liczne pytania.

Gospodarstwo demonstracyjne Ewy i Adriana Kajdy z miejscowości Jasień w gminie Staszów

Adrian Kajda prowadzi rodzinne, 28 - hektarowe gospodarstwo rolne. Przeważają w nim uprawy typowo rolnicze takie jak zboża i rośliny wysokobiałkowe. Właściciel gospodarstwa nie ogranicza się tylko do podstawowych gatunków roślin. Uprawia również esparcetę siewną, facelię błękitną a także ostropest plamisty. Gospodarstwo prowadzi również produkcję zwierzęcą: bydło, alpaki, owce oraz kozy. Wszystkie te elementy tworzą harmonijne i zróżnicowane środowisko wiejskie. Cała produkcja prowadzona jest metodami ekologicznymi. To gospodarstwo certyfikowane.

Gospodarstwo demonstracyjne Winnica Avra Elżbiety i Tomasza Woźniaków z gminy Szydłów

Winnica „Avra” położona jest niespełna 4 km od Szydłowa. Jako gospodarstwo enoturystyczne również wpisuje się w uatrakcyjnienie turystyczne rejonu w którym jest położona. Została założona w 2012 roku i zajmuje powierzchnię 1,12 ha, na której posadzonych jest ok. 6 tys. krzewów winorośli. Właściciele wykorzystując zdobyte w Grecji doświadczenie nastawili się na naturalny sposób uprawy i ochrony roślin. Podczas zbiorów każde grono jest starannie selekcjonowane, co zapewnia najwyższą jakość owoców przeznaczonych do produkcji wina. Starania właścicieli zostały zwieńczone sukcesem na Międzynarodowym Konkursie Win Galicja Vitis w Łańcucie, gdzie otrzymali złoty medal za wino różowe Alpeviol. Kolejny złoty medal za wino białe półsłodkie Girassol uzyskali w 2016 roku na Międzynarodowym Konkursie PIWI na Morawach oraz I nagrodę w konkursie wojewódzkim „Nasze Kulinarne Dziedzictwo – Smaki Regionów”. Właściciele prowadzą również sprzedaż swoich win na miejscu w winnicy.

Gospodarstwo demonstracyjne Farma Kozy spod Pacanowa Katarzyny i Stanisława Polijańskich
z gminy Bydłowa

Przygodę z rolnictwem właściciele rozpoczęli stosunkowo niedawno, bo niecałe 3 lata temu. Pomysł na hodowlę kóz rodził się bardzo powoli, a praca w Ogrodzie Zoologicznym pomogła właścicielom w podjęciu decyzji o opuszczeniu miasta i zakupie małego gospodarstwa rolnego. Swoje miejsce znaleźli w województwie świętokrzyskim. To tu zaczęła się przygoda z rolnictwem. Gospodarstwo „Kozy spod Pacanowa” wyspecjalizowało się w hodowli kóz mlecznych rasy saaneńskiej oraz produkcji serów kozich. Hodowlą zajął się właściciel, który ukończył technikum hodowli zwierząt, a produkcję serów przejęła jego żona.

Obecnie w gospodarstwie znajduje się ponad 50 kóz, a z mleka pochodzącego od nich wytwarzane są sery według tradycyjnych receptur, zarówno naturalne jak i smakowe. W ofercie gospodarstwa znajdują się: mleko świeże, serwatka świeża, sery podpuszczkowe, sery kwaso-podpuszczkowe, sery wędzone.

Do wyboru są sery o różnych smakach: naturalnym, z czosnkiem niedźwiedzim, z pikantną mieszanką przypraw oraz z czarnuszką.

Gospodarstwo demonstracyjne należące do Zespołu Szkół Centrum Kształcenia Rolniczego im. Ziemi Sandomierskiej w Sandomierzu

Ostatnim punktem wyjazdu studyjnego była wizyta w gospodarstwie należącym do szkoły z ponad 90 – letnią tradycją, kontynuatorką szkoły rolniczej utworzonej na mocy decyzji wojewody kieleckiego z 1921 roku.

Organem prowadzącym i nadzorującym szkołę jest Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Obecnie szkoła prowadzi kształcenie dla młodzieży w zawodach: mechanik-operator pojazdów i maszyn rolniczych, ogrodnik, technik architektury krajobrazu, technik mechanizacji rolnictwa i agrotroniki, technik ogrodnik, technik rolnik, technik weterynarii.

Po gospodarstwie należącym do szkoły oprowadził uczestników dr inż. Marcin Kaca – kierownik praktycznej nauki zawodu.

Szkoła gospodaruje na powierzchni ponad 60 ha. Uprawiane są zboża, rośliny oleiste, drzewa i krzewy owocowe, posiada w pełni wyposażony park maszynowy, co umożliwia realizację praktycznej nauki zawodu.

Druga część wizyty w gospodarstwie to wykład dr hab. inż. Iwony Szot z Uniwersytetu Przyrodniczego w Lublinie. „Zwiększenie bioróżnorodności upraw sadowniczych przy wykorzystaniu mniej znanych gatunków jako alternatywa dla małych gospodarstw” to temat wystąpienia, który cieszył się ogromnym zainteresowaniem uczestników.

Gospodarstwa demonstracyjne są bardzo ważnym elementem systemu AKIS, usprawniającym transfer wiedzy i innowacji, umożliwiają zapoznanie z dobrymi praktykami oraz zastosowanymi nowoczesnymi rozwiązaniami w sposób bezpośredni.

Tekst:

Agnieszka Janiec

MODR Oddział Radom

Fot. Agnieszka Janiec, Szymon Wolder