Relacja z warsztatów serowarskich

Mazowiecki Ośrodek Doradztwa Rolniczego Oddział Poświętne w Płońsku zrealizował w dniach 2 i 3 lipca br. operację pt. „Od teorii do praktyki w produkcji serów z mleka owczego”.  

Warsztaty to jednodniowy, intensywny kurs produkcji serów dla początkujących serowarów. W wydarzeniu wzięły udział dwie dwudziestoosobowe grupy rolników i przetwórców żywności z terenu całego Mazowsza. Uczestnicy reprezentowali zarówno gospodarstwa rolne, jak i małe zakłady przetwórstwa mleczarskiego z regionu.

Celem operacji było podniesienie poziomu wiedzy w zakresie krótkich łańcuchów dostaw i prowadzenie przetwórstwa produktów rolnych na niewielką skalę w gospodarstwie oraz propagowanie innowacyjnych rozwiązań w przetwórstwie mleczarskim, wszystko po to, by umożliwić dywersyfikację dochodów w gospodarstwie rolnym. Uczestnicy warsztatów zdobyli niezbędną wiedzę by zacząć produkcję własnych wyrobów serowarskich w swoich gospodarstwach. Dzięki temu będą mogli w przyszłości sprzedawać je z maksymalnym skróceniem łańcucha dystrybucji pomiędzy rolnikiem a konsumentem, po to aby poprawić dochodowość swoich gospodarstw. Podczas warsztatów szeroko omawiana była tematyka  w zakresie tworzenia krótkich łańcuchów dostaw żywności, budowania relacji producenta żywności z konsumentem oraz nowych modeli organizacji produkcji i sprzedaży, w tym RHD
i MOL.

Warsztaty poprowadziła p. Magdalena Lewandowska, właścicielka Śródborskiej Manufaktury Serów. Śródborska Manufaktura Serów to małe, rodzinne gospodarstwo znajdujące się w północnym Mazowszu, specjalizujące się w produkcji serów i jogurtów owczych. Sery świeże oraz dojrzewające wytwarzane są ręcznie z mleka od owiec pasionych naturalnymi paszami. Śródborskie siedlisko okalają obszerne pastwiska, na których można spotkać nie tylko owce, ale kozy i osiołki. W sezonie letnim, poza zapachem trawy i kwitnących łąk w powietrzu unosi się uspokajająca i kojąca woń lawendy, która również przerabiana jest w gospodarstwie. Świeże sery można zakupić bezpośrednio w sklepiku przy gospodarstwie, w Warszawie w kilku sklepach ze zdrową żywnością, czy zamówić przez internet.

Magia tworzenia sera

Warsztaty serowarskie podzielone były na dwie części: część teoretyczną i praktyczną, które wzajemnie się przeplatały. Ale od początku, chodźmy tam, gdzie zaczyna się magia tworzenia sera. A czego potrzebujemy do stworzenia sera? Oczywiście mleka. Na warsztatach uczestnicy pracowali na mleku owczym, w kolejnych krokach dodawali kultury bakterii mlekowych oraz podpuszczkę, która ścina mleko. To właściwie wszystko, czego potrzeba do wykonania sera. Mimo, że brzmi banalnie, trzeba pamiętać, że diabeł tkwi w szczegółach, a dokładnie rzecz mówiąc w kontrolowaniu: czasu, temperatury, składników (zwłaszcza kultur bakterii),  proporcji i techniki. Dzięki dodanej do mleka podpuszczce powstał skrzep serowy, który  uczestnicy cięli na kawałki za pomocą specjalnej harfy. W kolejnych krokach uczestnicy, płukali ziarno serowarskie i napełnili formy. Podczas części praktycznej odbywającej się w serowarni, uczestnicy mieli okazję poznać cały proces wytwarzania sera – od przygotowania mleka, poprzez koagulację, formowanie i solenie, aż po etapy przechowywania i dojrzewania. Chwilę wytchnienia od produkcji sera uczestnicy mieli podczas wykładu o tematyce „Tworzenie krótkich łańcuchów dostaw, budowanie relacji producenta z konsumentem”. Pani Magdalena opowiedziała o tym, czym są krótkie łańcuchy dostaw i w jaki sposób ona sprzedaje swoje produkty. Opowiedziała o początkach swojej działalności, o powstaniu sklepu internetowego, który okazał się dla niej przełomem. Dzięki temu pojawili się odbiorcy z całego kraju, których przyciągnęła wysoka jakość oferowanych wyrobów i prozdrowotne właściwości owczego mleka. Jej wystąpienie dotyczyło również  promocji i marketingu produktów pochodzących ze swojego gospodarstwa. Mówiła o tym, w jaki sposób buduje i dba o relację producentki żywności z konsumentem. Uczestnicy mieli okazję zwiedzić jej sklepik, zobaczyć w jaki sposób pakuje i eksponuje własne produkty.

Warsztaty cieszyły się dużym zainteresowaniem i przebiegały w bardzo przyjaznej i twórczej atmosferze. W każdej z dwóch grup – liczących po 20 osób – zachowano kameralną atmosferę, co sprzyjało aktywności i bezpośredniemu kontaktowi z prowadzącą. Uczestnicy zadawali serowarce liczne pytania i chętnie dzielili się swoimi doświadczeniami z pracy w gospodarstwach i zakładach przetwórczych. Dopytywali w jaki sposób eliminuje wszystkie ogniwa pośrednie między rolnikiem, a konsumentem, po to by zwiększyć dochody swojego gospodarstwa. Uczestników każdego dnia żywo interesowały tajniki rzemieślniczego serowarstwa, a prowadząca na bieżąco tłumaczyła, komentowała swoje działania nad kotłem serowarskim i udzielała indywidualnych wskazówek. Dla wielu osób była to pierwsza okazja do bezpośredniego kontaktu z praktycznym serowarstwem, co spotkało się z bardzo pozytywnym odbiorem. Warsztaty stworzyły idealną przestrzeń do wymiany doświadczeń między osobami zainteresowanymi przetwórstwem mlecznym i rozwojem lokalnych produktów mleczarskich. Uczestnicy zadeklarowali chęć wdrożenia zdobytej wiedzy w swoich gospodarstwach lub zakładach, a także zainteresowanie udziałem w kolejnych edycjach wydarzenia.

Warsztaty serowarskie dostarczyły uczestnikom wielu inspiracji oraz praktycznej wiedzy, która może zostać wykorzystana w prowadzeniu własnych gospodarstw. Spotkanie z doświadczoną serowarką pokazało, że produkcja serów to nie tylko sposób na dywersyfikację działalności rolniczej, ale również realna szansa na rozwój i poprawę rentowności gospodarstw. Zdobyta wiedza pozwoli uczestnikom w przyszłości sprzedawać swoje produkty z maksymalnym skróceniem łańcucha dystrybucji pomiędzy rolnikiem, a konsumentem.

Dziękujemy serdecznie wszystkim uczestnikom za aktywność i zaangażowanie, dzielenie się doświadczeniem oraz stworzenie wyjątkowej atmosfery do nauki i wymiany dobrych praktyk. Specjalne podziękowania składamy na ręce Pani Magdaleny Lewandowskiej, która poprowadziła warsztaty i pod okiem której powstały różnego rodzaju sery. Dziękujemy także za solidną porcję wiedzy z zakresu sztuki serowarskiej, serdeczne rozmowy i opowieści o dawnym serowarstwie. Pani Magdalenie należą się również podziękowania za podzielenie się bogatym doświadczeniem serowarskim oraz za pokazanie, że dobre sery można robić nawet w niewielkiej skali – z pasją i precyzją.

Dzięki twórczej atmosferze i indywidualnym podejściu do uczestnika, a także pasji, która była widoczna w każdym etapie warsztatów, wielu uczestników odkryło w sobie serowarską ciekawość, radość tworzenia i co najważniejsze chęć do eksperymentowania z własnymi serami.

Wszystkim uczestnikom warsztatów życzymy odwagi, by wdrażali zdobytą wiedzę w praktyce – w swoich gospodarstwach, pracowniach i domach. Niech te warsztaty będą początkiem pięknej przygody z serowarstwem! Pamiętajcie, że najlepsze sery rodzą się z serca i ciekawości!

Warsztaty serowarskie zostały zrealizowane w ramach operacji własnej pn. „Od teorii do praktyki w produkcji serów z mleka owczego” w ramach Krajowej Sieci Obszarów Wiejskich+ wpisanej do Planu Operacyjnego 2025, finansowanej ze środków Unii Europejskiej w ramach Schematu II Pomocy Technicznej „Krajowa Sieć Obszarów Wiejskich+” Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej, realizowanej przez Mazowiecki Ośrodek Doradztwa Rolniczego z siedzibą w Warszawie.

Warsztaty serowarskie zostały zrealizowane w ramach operacji własnej pn. „Od teorii do praktyki w produkcji serów z mleka owczego” wpisanej do Planu Operacyjnego 2025 w ramach Krajowej Sieci Obszarów Wiejskich+. Operacja jest finansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Schematu II Pomocy Technicznej „Krajowa Sieć Obszarów Wiejskich+” Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027. Instytucja Zarządzająca Planem Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 – Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi.