MODR Warszawa:  ul. Czereśniowa 98, 02-456 Warszawa  | ikona 22 571 61 00 

Murarka ogrodowa – niezwykła pszczoła samotnica

murarka  Nikogo nie trzeba przekonywać, że pszczoły mają duży wpływ na plonowanie roślin.
Zapylanie ich zawdzięczamy głównie pszczole miodnej, której w niektórych rejonach kraju brakuje ze względu na malejącą ilość pasiek.

Zapylanie ich zawdzięczamy głównie pszczole miodnej, której w niektórych rejonach kraju brakuje ze względu na malejącą ilość pasiek.

Niedobory zapylaczy uzupełnić mogą dzikie pszczoły, których w Polsce mamy około 450 gatunków. Niestety, ich liczebność również maleje ze względu na ubożenie bazy pokarmowej.Powodem tego jest między innymi zaniechanie upraw pastewnych roślin motylkowych i zastąpienie ich uprawami zbóż i okopowych.

Murarka ogrodowa (Osmia rufa) to jeden z gatunków pszczół samotnic występujących na terenie całej Polski. Nazwa „murarka” pochodzi od czynności związanych z zakładaniem gniazd, gdyż pszczoła ta do ich budowy używa gliny lub piasku zmieszanego ze śliną.

   Murarka jest owadem, którego osobniki różnią się od siebie wielkością – samice mają długość 10-12mm i są większe od samców. Samiec ma długość 8-10mm, brązowy odwłok, żółtawy lub rdzawy tułów i charakterystyczny pęczek białych włosków na głowie. Murarki to pszczoły pozbawione żądła i nie agresywne dlatego nie należy obawiać się ich gniazd w ogrodzie.

   Samice żyją 7-8 tygodni. Po wyjściu z gniazda kopulują z kilkoma samcami i - unasiennione - przystępują do budowy gniazda, zbioru nektaru, pyłku oraz składania jaj (po zakończonej reprodukcji samice giną). Ze złożonych w gniazdach jaj wylęgają się larwy, które odżywiają się zapasem pokarmu zebranym przez samicę.

   Źródłem pokarmu dla murarki jest około 150 gatunków roślin, zarówno dziko rosnących, jak i uprawnych. Murarka odwiedza między innymi wszystkie gatunki drzew owocowych, porzeczki, maliny, truskawki, jeżyny, rzepak, wykę i mniszka. Loty rozpoczyna już w pierwszej połowie kwietnia, a kończy w czerwcu. Okres ten pokrywa się z czasem wiosennego kwitnienia większości roślin ogrodniczych.

Jak wygląda gniazdo murarki?

   Murarka zakłada gniazdo w spróchniałych drzewach, pęknięciach drewnianych ścian, w belkach, słupach lub konarach, pustych łodygach roślin takich jak trzcina, ostrożeń, barszcz, a czasem w pustych gniazdach os i pszczół. Ważne jest, aby rurka gniazdowa miała wejście tylko z jednej strony, a z drugiej była szczelnie zamknięta. Murarka może założyć gniazdo nawet w drewnianym bloku z drewna liściastego z jednostronnie nawierconymi otworami.

   W zasiedlonym gnieździe znajduje się od kilku do kilkunastu komórek, ułożonych jedna za drugą i oddzielonych przegrodami. Każdą z nich samica wyposaża w porcję pokarmu, a następnie składa jajo i ją zasklepia. W głębszych częściach gniazda samica składa zapłodnione jaja, z których wylęgają się samice. Z jaj nie zapłodnionych, składanych jako ostatnie - bliżej otworu wyjściowego - wylęgają się samce. Otwór wejściowy do gniazda samica „zamurowuje”.

   Aby wyposażyć jedną komorę lęgową w pokarm, samica musi wykonać około 40 lotów, odwiedzając 1200 kwiatów. Jedna samica, nawet w trudnych warunkach pogodowych, zakłada przeciętnie 5 komór lęgowych, zapylając przez to około 6000 kwiatów.

Jak hodować?

   Hodowla ta nie jest trudna. Do przygotowania gniazd można wykorzystać naturalne materiały - źdźbła trzciny pospolitej i puste w środku łodygi innych roślin. Rurki powinny mieć długość 18-20cm i średnicę otworów 8mm. W przypadku mniejszej średnicy (5-6mm) ze złożonych jaj wylęga się większa liczba samców, zaś w łodygach o średnicy otworów 6-7mm uzyskuje się równowagę płci. W otworach 7-8mm przeważają samice. Ponieważ w krzyżowym zapyleniu roślin aktywny udział biorą jedynie samice, nie warto zakładać gniazd ze średnicą rurek mniejszą niż 7-8mm.

   Rurki gniazdowe najlepiej umieszczać w drewnianych, zadaszonych skrzynkach, aby uchronić je od deszczu. Można je zasiedlić w prosty sposób: w miejscach naturalnych skupisk murarki (najczęściej południowych ścianach budynków) wystawiamy skrzynki z umieszczonymi w nich rurkami (powinny znajdować się w miejscach osłoniętych od wiatru). Wyjścia z gniazd należy skierować na południe lub południowy-wschód, aby poranne słońce ogrzewało otwory wejściowe i nocujące w gniazdach samice. Dobra wystawa, szybko nagrzewająca się, przyspiesza metabolizm murarek i umożliwia im bardziej efektywną pracę. W wysokiej temperaturze aktywność owadów bardzo wzrasta. Murarki muszą jednak część czasu poświęcić na poszukiwanie materiału do budowania przegród i zamknięć do gniazd. Dlatego zapewniając im odpowiedni budulec, oraz dostęp do wody, można zwiększyć atrakcyjność siedliska i przyspieszyć wzrost liczebności populacji.

Dlaczego warto je hodować?

   Murarki to pszczoły samotnice, ale w warunkach stworzonych przez człowieka żyją w kolonii, choć nie współpracują ze sobą i nie mają królowej. Każda pszczoła jest samodzielna i niezależna. Murarki nie produkują miodu – jedyną korzyścią, jaką z nich mamy, jest zapylanie kwiatów, zwłaszcza drzew i krzewów owocowych. Pod wieloma względami murarka ogrodowa jest zdecydowanie lepszym zapylaczem od pszczoły miodnej. Kolejnymi jej zaletami są: łagodność, zdolność do zapylania w szklarniach i odwiedzanie kwiatów produkujących nawet niewielkie ilości nektaru. Pszczoły te równomiernie penetrują otoczenie gniazda i skutecznie zapylają większość znajdujących się tam roślin. Natomiast pszczoły miodne są wybredne i odwiedzają przede wszystkim rośliny wytwarzające dużo nektaru. Murarka jest więc doskonałym zapylaczem, którego możemy sami hodować nie mając specjalistycznej wiedzy pszczelarskiej.

Kamil Linka - Oddział Ostrołęka

Źródła:

  1. Pszczoła – murarka ogrodowa, Joanna Klepacz-Baniak
  2. Budowa pułapek gniazdowych dla murarki ogrodowej, Piotr Szefer
  3. Czy można hodować jedną pszczołę? Przemysław Stolarz

OPR. A.D.

  • Mazowiecki Ośrodek Doradztwa Rolniczego

    Dyrektor MODR Warszawa: Sławomir Piotrowski
    Zastępca Dyrektora MODR Warszawa: Tomasz Skorupski
    Zastępca Dyrektora MODR Warszawa: Adam Tarkowski

    ul. Czereśniowa 98, 02-456
    tel. 22 571 61 00 | fax. 22 571 61 01
    e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

    Godziny urzędowania: poniedziałek - piątek, 700 - 1500

  • MODR Warszawa Oddział Bielice

    Dyrektor Oddziału: Krzysztof Szumski

    Bielice 19, 96-500 Sochaczew 
    tel. 46 862 00 40 | fax.46 862 00 52
    e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

    Godziny urzędowania: poniedziałek - piątek, 700 - 1500

  • MODR Warszawa Oddział Ostrołęka

    Dyrektor Oddziału: Bogdan Bagiński

    ul. Targowa 4, 07-410 Ostrołęka,
    tel. 29 760 03 69 - fax. 29 769 49 53
    e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

    Godziny urzędowania: poniedziałek - piątek, 700 - 1500

  • MODR Warszawa Oddział Płock

    Dyrektor Oddziału: Wojciech Banaszczak

    ul. Zglenickiego 42 D, 09-411 Biała
    tel./fax: 24 269 77 00
    e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

    godziny urzędowania: poniedziałek - piątek, 700 - 1500

  • MODR Warszawa Oddział Poświętne w Płońsku

    Dyrektor Oddziału: Jarosław Grabowski

    ul. H Sienkiewicza 11, 09-100 Płońsk
    tel: 23 663 07 00, fax: 23 662 99 50
    e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

    Godziny urzędowania: poniedziałek - piątek: 700 - 1500

  • MODR Warszawa oddział Radom

    Dyrektor Oddziału: Marcin Kaca

    ul. Chorzowska 16/18, 26-600 Radom,
    tel./fax 48 365 02 06 wew. 104
    e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

    Godziny urzędowania: poniedziałek - piątek, 730 - 1530

  • MODR Warszawa Oddział Siedlce

    Dyrektor Oddziału: Józef Jan Romańczuk

    ul. Kazimierzowska 21, 08-110 Siedlce
    tel. 25 640 09 11, fax. 25 640 09 12
    e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

    Godziny urzędowania: poniedziałek - piątek, 700 - 1500

Copyright 2011 - 2020 MODR | Przeglądając stronę, akceptujesz naszą politykę prywatności.