Podsumowanie projektu nt. produkcji i wykorzystania krajowych źródeł białka roślinnego na cele paszowe

W latach 2024-2025 Mazowiecki Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Warszawie uczestniczył w realizacji projektu w ramach działania „Transfer wiedzy i działalność informacyjna”, poddziałanie 1.2. „Wsparcie dla projektów demonstracyjnych i działań informacyjnych”, objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 w zakresie produkcji i wykorzystania krajowych źródeł białka na cele paszowe.

Celem projektu było promowanie i upowszechnianie wśród rolników dobrych praktyk oraz innowacyjnych rozwiązań stosowanych w produkcji i wykorzystaniu krajowych źródeł białka roślinnego w żywieniu zwierząt monogastrycznych.

Projekt polegał na założeniu i utrzymaniu przez czas jego trwania obiektów demonstracyjnych. Na terenie województwa mazowieckiego utworzono 7 takich obiektów, z podziałem na typy A, B i C:

• Cztery typu A – prowadzące produkcję roślin białkowych w ramach Porejestrowego Doświadczalnictwa Odmianowego (PDO):  SDOO w Seroczynie, ZDOO w Kawęczynie, ZD IHAR-PIB w Młochowie oraz RZD IUNG-PIB w Grabowie nad Wisłą.
• Dwa typu B – w gospodarstwach rolnych uprawiających rośliny białkowe na nasiona z przeznaczeniem na paszę dla świń: gospodarstwo w Janowie i w Ostromęczynie-Kolonii.
• Jeden typu C – w podmiocie zajmującym się produkcją pasz, wykorzystującym nasiona roślin białkowych pochodzących z upraw krajowych.

Uczestnikami demonstracji byli rolnicy, ich małżonkowie lub domownicy oraz osoby zatrudnione w rolnictwie. W województwie mazowieckim przeszkolono łącznie 520 osób, podzielonych na 18 grup. Za nabór uczestników odpowiadali doradcy rolniczy MODR Warszawa z Oddziałów: Poświętne w Płońsku, Płock, Bielice, Radom, Ostrołęka i Siedlce.

Każdy uczestnik projektu odwiedził trzy typy obiektów. W pierwszej kolejności zapoznawał się z agrotechniką roślin białkowych podczas wizyt na poletkach doświadczalnych. Następnie odwiedzał gospodarstwa, które założyły poletka z uprawami soi i grochu, gdzie obserwował proces przetwarzania nasion na komponenty paszowe, wykorzystywane w żywieniu świń. Prezentowane były zarówno gospodarstwa z wieloletnim doświadczeniem w uprawie roślin białkowych, jak i te, które dzięki udziałowi w projekcie zdecydowały się po raz pierwszy wprowadzić soję do płodozmianu.

Szczególnym zainteresowaniem cieszył się pokaz obróbki ciśnieniowo-termicznej nasion soi przy użyciu ekstrudera – urządzenia umożliwiającego zwiększenie przyswajalności białka i eliminację substancji antyżywieniowych.

Ostatnim etapem demonstracji była wizyta w firmie paszowej, będącej potencjalnym odbiorcą krajowych nasion roślin białkowych.

Ważnym elementem projektu było również jego upowszechnianie. Informacje o działaniach i efektach przedsięwzięcia publikowano na stronie internetowej MODR Warszawa oraz prezentowano na stoiskach informacyjnych podczas XXIV i XXV Mazowieckich Dni Rolnictwa.

Znaczenie projektu w upowszechnianiu wiedzy nt. roślin białkowych w polskim rolnictwie

Rośliny białkowe odgrywają istotną rolę w zrównoważonym rolnictwie, zarówno jako źródło komponentu białkowego pasz, jak i element poprawiający strukturę i żyzność gleby. Do najczęściej uprawianych w Polsce roślin białkowych zalicza się: soję, łubin wąskolistny, groch siewny, bobik oraz łubin żółty.

Znaczenie nasion tych roślin rośnie w związku z potrzebą ograniczenia importu poekstrakcyjnej śruty sojowej oraz zwiększenia samowystarczalności gospodarstw. Są one również cennym składnikiem pasz dla zwierząt gospodarskich – m.in. trzody chlewnej i drobiu – dzięki wysokiej zawartości białka oraz korzystnemu profilowi aminokwasowemu.

Uprawa roślin motylkowatych grubonasiennych przynosi również korzyści agrotechniczne: wiążą one azot atmosferyczny, wzbogacając glebę w ten pierwiastek, a ich system korzeniowy poprawia strukturę i napowietrzenie gleby, co wpływa pozytywnie na plonowanie roślin następczych.

W ramach projektu ostateczni odbiorcy zapoznali się z praktycznymi zagadnieniami z zakresu uprawy i wykorzystania roślin białkowych, co może przyczynić się do zwiększania areału tych upraw i poprawy bezpieczeństwa żywnościowego kraju.

Zdjęcia: Szymon Wolder, Barbara Mitrzak, Karolina Zielińska, , Anna Bluszcz, Aleksandra Pietrzyk, Wioletta Szymczak, Anna Lenart, Edyta Trojanowska, Monika Górzyńska.

Tekst: Anna Bluszcz