Prawie wszystko o ziemniaku - konferencja w Poświętnem
10 lutego 2015 r. w naszym ośrodku MODR Oddział Poświętne w Płońsku odbyła się konferencja pt. „Prawidłowa uprawa ziemniaka”. Tematyka konferencji obejmowała aktualne problemy produkcji ziemniaka, znaczenie agrotechniki w integrowanej ochronie ziemniaka oraz podstawy właściwego nawożenia tej rośliny. Wykładowcami byli pracownicy naukowi Instytutu Hodowli Aklimatyzacji Roślin Oddział w Jadwisinie: dr Wojciech Nowacki i dr Cezary Trawczyński.
Aktualny stan branży ziemniaczanej
W 2014 roku powierzchnia uprawy ziemniaka w gospodarstwach rolnych szacowana była na około 270 tys. ha. Uwzględniając dodatkowo powierzchnię uprawy w ogrodach przydomowych szacowaną na około 9 tys. ha, ogółem powierzchnia ta wynosi około 280 tys. ha. W 2013 roku powierzchnia uprawy ziemniaka w gospodarstwach rolnych według GUS wyniosła 337 tys. ha, a ogółem 346 tys. ha. Jest wiele przyczyn ciągłego zmniejszania się liczby gospodarstw uprawiających ziemniaka i zmniejszającego się areału tego gatunku. Do najważniejszych należą: ograniczenie wykorzystania tej rośliny jako paszy gospodarskiej tylko do plonu odpadowego, którego z przyczyn niskiej jakości nie można sprzedać, wysokie koszty uprawy w porównaniu do innych gatunków roślin rolniczych, trudności ze sprzedażą zbiorów przez gospodarstwa o mniejszym areale uprawy ziemniaka (bo nastąpił rozwój sieci sklepowych współpracujących z dużymi specjalistycznymi gospodarstwami lub centrami konfekcjonowania bulw z ciągłością dostaw). Występują też obawy producentów oraz utrudnienia eksportowe związane z wykryciem bakteriozy pierścieniowej ziemniaka – choroby kwarantannowej, której sprawca (bakterie Clavibacter michiganensis spp. sepedonicus) jest wykrywany w kraju dość często oraz zmniejszające się spożycie ziemniaka jako warzywa, a także zmniejszające się przetwórstwo przemysłowe bulw na skrobię ziemniaczaną i w gorzelnictwie. W 2015 roku areał uprawy ziemniaka w Polsce prawdopodobnie zostanie utrzymany na poziomie około 270 – 280 tys. ha. Niskie ceny za ziemniaki jadalne nie zachęcają producentów do powiększania powierzchni jego uprawy. Będzie natomiast postępowała w dalszym ciągu specjalizacja gospodarstw w jego uprawie dla konkretnego kierunku produkcji (jadalne wczesne, zbioru jesiennego do konfekcjonowania, surowiec do przetwórstwa spożywczego, surowiec dla zakładów skrobiowych oraz nasiennictwo). Plony ziemniaka w 2014 roku IHAR– PIB szacuje na 279 dt/ha, wobec 210 dt/ha w roku poprzednim i 242dt/ha w roku 2012. Jest to rekordowy poziom plonowania ziemniaka w warunkach naszego kraju. Uwzględniając szacowaną w 2014 roku powierzchnię uprawy ziemniaka oraz plonowanie tego gatunku, można z dużym prawdopodobieństwem określić zbiory na poziomie 7,7 – 7,8 mln ton. Zbiory te są wyższe od ubiegłorocznych o ponad 1mln ton, co zdecydowało o niższych cenach rynkowych ziemniaka jadalnego i kłopotach rolników ze sprzedażą ziemniaków.
Agrotechnika w programie integrowanej ochrony ziemniaka
Doktor Nowacki omówił także znaczenie agrotechniki w programie integrowanej ochrony ziemniaka i przedstawił metody ograniczające stosowanie środków
ochrony roślin.
Biologiczne i agrotechniczne metody ograniczające stosowanie środków ochrony roślin w integrowanej ochronie ziemniaków
|
Elementy konwencjonalnej technologii wymagające użycie ś.o.r. |
Metody redukujące użycie środków ochrony roślin |
|
Zaprawianie sadzeniaków (Rizoktonioza ziemniaka, Parch srebrzysty, Parch zwykły) |
- używanie tylko zdrowych i kwalifikowanych sadzeniaków - uprawa odmian o podwyższonej odporności na choroby skórki - podkiełkowywanie lub pobudzenie sadzeniaków - optymalny termin i głębokość sadzenia - właściwe obredlanie plantacji do momentu wschodów roślin - w okresie wegetacji utrzymanie optymalnej wilgotności gleby - zbiór plonu tuż po dojrzeniu plantacji - właściwe zmianowanie (4 lub 5 letnie) - optymalne pH gleby (5-6) i dobrze rozłożone substancje organiczne (słoma, obornik) |
|
Kontrola zachwaszczenia (stosowanie herbicydów) |
- utrzymywanie właściwej kultury gleby w całym gospodarstwie - stosowanie zespołu uprawek pożniwnych po sprzęcie przedplonu - wielokrotne stosowanie mechanicznych metod odchwaszczania od posadzenia do zwarcia międzyrzędzi - uwzględnianie progów ekonomicznej szkodliwości chwastów |
|
Ochrona plantacji przed chorobami okresu wegetacji (Zaraza ziemniaka, Alternarioza). |
- uprawa odmian o podwyższonej odporności na choroby - używanie tylko zdrowych sadzeniaków - niszczenie w gospodarstwie pierwotnych źródeł rozwoju Ph. infestans - wczesne sadzenie - stosowanie podkiełkowywania bulw odm. wczesnych - izolacja przestrzenna między plantacjami odmian wcześniejszych i późniejszych - lokalizacja plantacji w otwartych przestrzeniach - przy stosowaniu nawadniania używanie systemów kroplujących - stosowanie 4-5 letniego zmianowania w gospodarstwie - korzystanie z systemu monitorującego pojawienie się Ph. infestans i wspomagającego decyzje o ochronie. |
|
Ochrona przed szkodnikami ziemniaka (Mątwik ziemniaczany, Stonka ziemniaczana) |
- 4 lub 5 – letnie rotacja w płodozmianach z ziemniakami - uprawa odmian mątwiko -odpornych - przestrzeganie przepisów kwarantannowych - unikanie uprawy ziemniaków po ugorach lub wieloletnich uprawach - staranna uprawa gleby, we wszystkich członach zmianowania - uwzględnianie progów ekonomicznej szkodliwości szkodników. - wykorzystanie biologicznych wrogów dla szkodników ziemniaka - wykorzystanie w ochronie przed szkodnikami biopreparatów |
|
Ochrona przed gniciem bulw i przedwczesnym kiełkowaniem w okresie przechowywania (Mokra zgnilizna, sucha zgnilizna) |
- zbiór ziemniaków nie powodujący uszkodzeń mechanicznych bulw - do przechowywania przeznaczać tylko bulwy zdrowe i dojrzałe - w I etapie przechowywania osuszyć bulwy i zagoić zranienia - utrzymywanie niskich temperatur w miejscach długotrwałego przechowywania (2-4o C-sadzeniaki, 4-6C- jadalne) - częste przewietrzanie składowanego materiału - niedopuszczanie do zawilgocenia wierzchniej warstwy bulw - dostosowanie długości okresu przechowywania do okresu naturalnego spoczynku odmian i intensywności wzrostu kiełków - obróbkę ziemniaków przeprowadzać w wyższych temperaturach niż składowanie ( 8-10oC) - uprawiać odmiany dobrze przechowujące się |
Najważniejsze aspekty nawożenia
Dr Cezary Trawczyński przedstawił zagadnienia dotyczące nawożenia jako jednego z głównych czynników warunkujących wysokość i jakość plonu ziemniaka. Najlepszym nawozem organicznym (naturalnym) pod ziemniaki jest obornik, który stanowi znaczne źródło podstawowych makroelementów (N, P, K, Ca, Mg) oraz niezbędnych mikroelementów (Mn, Zn, Cu, B, Fe, Mo). Wraz z dawką 30 t/ha obornika wprowadza się do gleby między innymi 150 kg azotu (N), 80 kg fosforu (P2O5), 180 kg potasu (K2O), 150 kg wapnia (CaO) i 60 kg magnezu (MgO). Wykorzystanie przez ziemniaki składników z obornika w pierwszym roku może wynieść do 50%. Potrzeby pokarmowe ziemniaka są dość wysokie, bowiem z plonem jednostkowym – 1 t bulw w odniesieniu do azotu, fosforu i potasu stanowią odpowiednio: 5 kg N, 1,5 kg P2O5 i 7 kg K2O, stąd konieczność uzupełniania składników pokarmowych w formie nawożenia mineralnego. Azot jest najbardziej plonotwórczym składnikiem pokarmowym, ale przenawożenie tym składnikiem wpływa na bardzo bujny rozwój części nadziemnej roślin ziemniaka, a opóźnia gromadzenie plonu. Zastosowanie zbyt wysokiej dawki azotu powoduje również łuszczenie naskórka, większe ciemnienie miąższu, wzrost azotanów w bulwach, zmniejszenie zawartości suchej masy, witaminy C i skrobi oraz zwiększa podatność na uszkodzenia mechaniczne przy zbiorze i straty w okresie przechowywania. Odmiany ziemniaka odznaczają się dużym zróżnicowaniem w reakcji na nawożenie azotem.
Wymagania odnośnie azotu odmian ziemniaka uprawianych na glebie lekkiej i zbieranych po zakończeniu wegetacji
|
Odmiany o wymaganiach w stosunku do azotu |
||
|
małych (ok. 100 kg/ha) |
średnich (ok. 120 kg/ha) |
dużych (ok. 140 kg/ha) |
|
Augusta, Impala, Molli, Orlik, Ruta, Velox, Bila, Ewelina, Korona, Lady Florina, Latona, Miłek, Oman, Rosalind, Vitara, Agnes, Asterix, Ditta, Marlen, Romula, Roxana, Satina, Zebra, Żagiel, Fianna, Jelly, Niagara, Roko, Zeus, Medea, Ursus, Karlena, Tucan, Adam, Albatros, Glada, Harpun, Pasat, Rumpel, Ikar, Gandawa, Jasia, Kuras, Neptun, Pokusa, Rudawa, Ślęza. |
Arielle, Bard, Denar, Justa, Karatop, Bellarossa, Gracja, Lady Claire, Vineta, Almera, Andromeda, Bartek, Elanda, Finezja, Ibis, Meridian, Promyk, Redstar, Tajfun, Victoria, Bryza, Syrena, Zagłoba, Kuba, Monsun, Bzura, Hinga, Inwestor, Skawa, Umiak. |
Berber, Eugenia, Irys, Lord, Nora, Benek, Cekin, Irga, Pirol, Sante, Wiarus, Cedron, Pasja, Sekwana. |
Pod ziemniaki zbierane po zakończeniu okresu wegetacji i charakteryzujące się małymi wymaganiami w stosunku do azotu należy zastosować około 100 kg/ha N. W przypadku odmian o średnich wymaganiach ok. 120 kg/ha N, a dla tych o dużych wymaganiach - ok. 140 kg/ha N. Uprawiając ziemniaki bez obornika dawki te należy zwiększyć o 20 - 40 kg/ha N. Na temat odmian ziemniaka z hodowli Europlant mówił dyrektor spółki Krzysztof Korolewicz. Europlant to hodowca ziemniaka mający w swojej ofercie handlowej odmiany jadalne i skrobiowe ziemniaka takie jak: Bellarosa, Catania, Jelly, Vineta, Viviana, Augusta, Liliana, Red Sonia, Elfe. Wykładowca omówił także zagadnienia dotyczące marketingu i promocji ziemniaka. Brak nazwy odmiany i jej typu kulinarnego oraz mały wybór na targowiskach i w sklepach zniechęca konsumentów do wiecznych zakupów w „ciemno”. Sprawia to, że ta wspaniała roślina jest spychana z naszych stołów. Ktokolwiek dopuszcza do obrotu ziemniakami złej jakości przyczynia się do spadku spożycia ziemniaka i pogarsza sytuacje plantatorów. Ofertę preparatów do ochrony ziemniaka firmy Arysta LifeScience Polska przedstawił dr Wojciech Fabisiewicz. Firma Arysta do ochrony ziemniaka oferuje: insektycyd –Apacz; fungicydy- Fantic, Gwarant, Indofil; herbicyd- Targa. Na stoiskach informacyjnych firm sponsorujących konferencję były ekspozycje ziemniaków, specjalistyczne informacje i materiały reklamowe. MODR Oddział Poświętne przygotował dla wszystkich uczestników materiały konferencyjne z treścią wykładów.
MODR Oddział Poświętne w Płońsku serdeczne dziękuje firmom, które wsparły finansowo organizację konferencji. Nasi sponsorzy to:
- Europlant Handel Ziemniakami,
- Arysta LifeScience Polska,
- Centrala Nasienna w Warszawie,
- Luvena,
- Bank Zachodni WBK
1. W konferencji uczestniczy 147 osób
2. Otwarcia konferencji dokonują Andrzej Kamasa -dyrektor MODR i Łukasz Lewandowski dyrektor Oddziału Poświętne
3. Dr Wojciech Nowacki omawia aktualne problemy związane z produkcją
4. Dyrektor Europlantu Krzysztof Korolewicz podkreśla znaczenie marketingu
5. Ofertę usług bankowych prezentuje Bank Zachodni WBK
6.Dr Cezary Trawczyński omawia kwestie nawożenia
7.Dr Wojciech Fabisiewicz przedstawia preparaty do ochrony ziemniaka
8.Dyskusja o nowych odmianach ziemniaka
9.Znaczenie pracy doradczej omawia Łukasz Lewandowski - dyrektor MODR Oddział Poświętne
w Płońsku
10. Centrala Nasienna w Warszawie oferuje nowe odmiany ziemniaka
11.Bogata kolekcja nowych odmian wzbudza zainteresowanie rolników
tekst: Janusz Sychowicz
zdjęcia Bożena Chądzyńska
MODR Oddział Poświętne w Płońsku
22 571 61 00




strefa doradcy







