Truskawka - Uprawa sterowana a tradycyjna

Uprawa sterowana to technologia produkcji polegająca na sterowaniu wzrostu i rozwoju roślin tak, aby truskawki zaowocowały poza sezonem ich tradycyjnego owocowania. Podaż owoców przy tej metodzie produkcji następuje wtedy, gdy tradycyjnie uprawiane truskawki jeszcze nie owocują, czyli na początku maja, lub też kiedy już zakończą owocowanie tj. od połowy lipca aż do przymrozków jesiennych. Producenci przy tej technologii mogą liczyć na:

1. sprzedaż owoców po wyższych cenach oraz łatwiejszy zbyt

2. przedłużenie okresu owocowania i ewentualne ominięcie przymrozków

3. Uniezależnienie produkcji o sytuacji pogodowej przy produkcji w gruncie

4 Możliwość lepszej organizacji pracy i efektywnego zagospodarowania własnej pracy w gospodarstwie.

Uprawa sterowana truskawek winna zmierzać w kierunku różnych technik i działań w celu uzyskania owoców w ściśle zaplanowanym terminie tj. 7- 20 dni wcześniej niż w uprawie tradycyjnej, bo tylko wtedy można uzyskać godziwy dochód.

W sterowanej produkcji truskawek można wyróżnić:

- uprawę pod osłonami wysokimi (szklarnie, namioty foliowe wysokie ogrzewane i nie ogrzewane),

- uprawę pod osłonami niskimi (niskie namioty foliowe),

- uprawę na płask (folia i włóknina),

- uprawę na opóźniony termin (sadzenia sadzonek Frigo A i A+).

Uprawa „na płask" po folią

Producenci w Polsce, a szczególnie na Mazowszu, najczęściej praktykują przyspieszenie dojrzewania truskawek w polu na „płask" pod włókniną lub folią perforowaną. Grubość folii stosowanej w tego typu uprawie wynosi około 0,05 mm i jest w niej 100 otworków o średnicy od 0,8-1,0 cm/m2. Jest to technologia produkcji łatwa do zastosowania przy poniesieniu niewielkich kosztów. Na pewno owocowanie będzie przyspieszone o kilka dni w porównaniu z uprawą tradycyjną. Przy silnym nasłonecznieniu pod folią może jednak wystąpić przegrzanie roślin, rozwój szarej pleśni i białej plamistości truskawek jak i roztocz truskawkowy. Dlatego w słoneczne i bardzo ciepłe dni zaleca się zdejmowanie folii celem przewietrzenia roślin.

Uprawa „na płask" pod włókniną

Kładziemy jedną lub dwie warstwy, pojedynczo lub podwójnie. Jeżeli dwie, to przyspieszenie owocowania może nastąpić o 3-5 dni w zależności o temperatury otoczenia. Można zastosować włókninę lekką o masie 17g/m2, lub ciężką o masie 30 g /m2. Ta druga (ciężka) wydaje się lepsza, gdyż jest mniej podatna na silne wiatry.

O sukcesie w uprawie sterowanej przede wszystkim decyduje odmiana i termin zakładania osłon. Polecane odmiany to: Kama, Honeoye, Kent. Cechuje je duża plenność i dobra jędrność owoców.

Dużą trudność sprawia właściwe określenie terminu zakładania osłon, bo zmienia się on w zależności od warunków pogodowych i stanowiska.

Zbiór opóźniony

Polega on na uzyskaniu truskawek deserowych w okresie letnio - jesiennym. Opóźnione plonowanie w polu można uzyskać poprzez uprawę odmian bardzo późnych jak: Bogota, Tarda, Vicoda, Vivat oraz Malling Pandora. Dojrzewanie owoców rozpoczyna się w czasie, gdy zbiory odmiany Senga Sengana zbliżają się już do końca. Dojrzewające - aż do przymrozków - owoce można wyprodukować uprawiając odmiany powtarzające tj.: Selva, Elita, a także Everest.

Uprawa na opóźniony termin

Najbardziej intensywną produkcją owoców na zbiór letni jest opóźnienie wysadzania roślin-sadzonek typu Frigo A i A+ przy czym najlepszą i sprawdzoną odmianą jest Elsanta. Rośliny należy posadzić na około 2 miesiące przed planowanym zbiorem. Zbiór trwa zwykle 3 tygodnie.

Z kolei truskawki Frigo posadzone na zbiór opóźniony wymagają regularnego i dostatecznego nawadniania ze względu na słaby, nie rozwinięty, system korzeniowy. W innym przypadku rośliny w czasie suszy zasychają, a owoce są słabej jakości. Chcąc uzyskać wysokie plony o dobrej jakości należy pamiętać, aby plantacja założona została na glebach bardzo żyznych i zasobnych w składniki pokarmowe, o uregulowanych stosunkach wodnych.

Uprawa tradycyjna

Najczęściej prowadzona jest w polu metodą "na płask". Rośliny sadzi się wówczas w pojedynczych rzędach (system rzędowy) lub w systemie rzędowo-pasowym.

W systemie rzędowym odległość między rzędami wynosi najczęściej 80-100 cm, a między roślinami w rzędzie 15-25cm. Zaletą tego systemu są łatwe sadzenie, pielęgnacja roślin i zbiór owoców. Równomierne ich rozmieszczenie ułatwia dokładne opryskiwanie przed chorobami, szkodnikami i chwastami, sprzyja lepszemu wyrastaniu i wybarwianiu się owoców oraz zwiększa dokładność i wydajność zbioru.

W uprawie pasowo-rzędowej odległości między rzędami nie są jednakowe, zawsze jedno międzyrzędzie jest szersze, a drugie węższe (na przykład 100 + 50 x 20 cm). Pozwala to na większe zagęszczenie roślin, a tym samym na uzyskanie wyższego plonu z tej samej powierzchni. Wadami tego systemu są uciążliwość usuwania rozłogów (często trzeba to robić ręcznie) oraz związane z nadmiernym zagęszczeniem problemy z prawidłową ochroną roślin przed chorobami i szkodnikami. Czynniki te znacząco wpływają na obniżenie jakości owoców, zwłaszcza w wilgotniejsze lata.

Uprawa na podniesionych zagonach

Znacznie nowocześniejszą metodą produkcji truskawek deserowych jest uprawa na podniesionych zagonach, powszechnie stosowana w krajach zachodnich. Wysokość zagonu wynosi wtedy najczęściej 15-20 cm, a nawet 40 cm, a jego szerokość uzależniona jest od liczby rzędów roślin na zagonie. Szerokość zagonów jednorzędowych u podstawy wynosi 40-60 cm, natomiast  dwurzędowych 70-80 cm. Zagony są pokrywane czarną folią a przestrzeń między nimi wykładana jest ściółką ze słomy. Na wierzchołku zagonu, pod folią, przeprowadzony jest przewód kroplujący, którym dostarczana jest woda i nawozy. Profilowanie zagonów, rozkładanie przewodu kroplującego i obciąganie zagonów folią wykonywane jest przy użyciu specjalnej maszyny.

Uprawa truskawek na podniesionych zagonach w porównaniu z uprawą "na płask" ma wiele zalet. Należą do nich: wyższe plonowanie roślin (o 10-15%), łatwiejszy zbiór owoców, lepsza mineralizacja związków azotu, mniej sprzyjające warunki do rozwoju chorób systemu korzeniowego i niższe (o około połowę) koszty nawożenia (które ogranicza się tylko do powierzchni zagonu).

Natomiast wadą tej metody jest większe ryzyko przemarzania roślin, co stwarza konieczność ich dobrego okrywania w czasie mroźnych zim. A ponieważ w przypadku odmian wrażliwych nawet dobre okrycie nie gwarantuje dobrego przezimowania, dlatego w Polsce nie zaleca się uprawy truskawek na zagonach podniesionych.

Wybór technologii produkcji - sterowana czy tradycyjna, zależy od wielu czynników a w szczególności od posiadanych środków finansowych, warunków pogodowych, tradycji i zamierzeń producentów uprawy truskawek deserowych.

 

Edmund Sarnecki

MODR w Warszawie

PZD Grójec